اختلال شخصیت مرزی چیست؟ عوامل، نشانه ها و درمان این مشکل


اختلال شخصیت مرزی

اختلال شخصیت مرزی یا (Borderline personality disorder (BPD در طیف اختلالات روانی بین دو سر طیف اختلالات روانی – روان‌رنجوری یعنی اختلالات اضطرابی/ خلقی و روان‌پریشی یعنی طبقه اسکیزوفرنی – است، به عبارت دیگر، افراد مبتلا به اختلال شخصیت مرزی در مرز روان‌نژندی و روان‌پریشی قرار دارند. این اختلال را با نام‌های شیزوفرنی موقت، شخصیت‌انگاری، اسکیزوفرنی شبه‌نوروتیک و اختلال منش سایکوتیک اختلال شخصیت دارای بی‌ثباتی هیجانی نیز ذکر شده است.

 

این افراد از نظر هوشي كاملاً طبيعي هستند و مشكل آنها در طرز نگرش، سیستم ارزشي و ارزیابی‌شان نسبت به واقعيت‌هاست كه اغلب در دوران كودكي شكل گرفته است.

 

آماری از میزان ابتلا

میزان ابتلا به این اختلال در حدود یک تا دو درصد از جمعیت جامعه گزارش شده است. میزان شیوع در زنان دو برابر مردان است.

اختلال مرزی

علائم

از نشانه‌های بارز در این افراد ناپایداری حالت عاطفی، خلق، رفتار، روابط ابژه‌ای و خودپنداره می‌باشد. فرد مبتلا به این اختلال گاهی حالت تدافعی و نزاع‌طلب دارد و لحظه‌ای بعد افسرده یا شاکی از پوچی و بی‌حسی است. در بیماران مبتلا به اختلال شخصیت مرزی روابط بین فردی آشفته و به‌هم‌ریخته است چون همزمان احساس وابستگی و خصومت دارند. در صورت پاسخ نگرفتن در مقابل درخواستهای نابجا از دیگران، خشم زیادی ابراز می‌کنند. ترس از طرد شدن، روابط بی ثبات و افراطی، رفتارهای تکانشی و آسیب‌زا نسبت به خود، مصرف مشروبات الکلی و مواد مخدر، خودزنی و تهدید به خودکشی، روابط جنسی بدون قاعده در افراد دارای اختلال شخصیت مرزی زیاد دیده می شود.

اختلال مرزی

عوامل ایجاد

تا‌کنون علت اصلی بروز این اختلال مشخص نشده است ولي از جمله عوامل و شرايط زمینه‌ساز می توان به این موارد اشاره کرد:

سابقه كودك‌آزاري (فيزيكي يا جنسي بویژه توسط اعضاء خانواده) در 40 تا 70 درصد افراد مبتلا به این اختلال گزارش می‌شود.

– احتمال وجود ریشه های ارثی و ژنتیکی زیاد است زیرا سابقه ابتلا دیگر اعضا خانواده، نرخ بروز اختلال را در فرد به میزان 5 برابر افزایش می‌دهد.

جدایی یا فوت والدین، رها شدن یا پيوند عاطفي ناامن در دوران كودكي می تواند باعث تشدید احتمال بروز این اختلال شود.

اختلال مرزی

تشخیص

تشخيص این اختلال معمولاً از طريق مصاحبه بالینی متخصص روانشناسی یا روانپزشک امكان پذير است اما در برخی از موارد براي ارزيابي دقیق تر از آزمونهای تشخيصي استفاده می شود. تشخیص افتراقی این اختلال از اسکیزوفرنی به علت فقدان دوره‌های پسیکونیک طولانی (قطع ارتباط با واقعیت) و از شخصیت اسکیزوتایپال با توجه به نداشتن عقاید غیرعادی ، تفکر و تکلم عجیب و غریب و از شخصیت پارانوئید با داشتن سوء‌ظن در اکثر موقعیتها صورت می‌گیرد.

اختلالی که زندگی شما را نابود خواهد کرد

درمان

درمان اختلال شخصیت مرزی در اغلب موارد دشوار است زيرا اکثر افراد دوره درماني را كامل نمي كنند و دائما روان درمانگر خود را عوض مي كنند.

اساس درمان اختلال شخصیت مرزی روان درماني گروهی و انفرادی است که شامل روشهای ارتقا اعتماد به نفس و حرمت نفس، اصلاح پيوند عاطفي، شكل دادن و بازسازی هويت و خودپنداره فرد است . دوره درمان معمولا چندين ماه تا چندين سال طول خواهد كشيد. در صورت همپوشانی اختلال شخصیت با سایر اختلالات روانی بر حسب مورد ممكن است درمان دارويي نيز توصیه شود. معمولا این داروها از گروه های ضد افسردگی ها ، آرام بخش ها و پایدار کننده وضعیت روانی و هیجانی بیمار است.

اختلال مرزی

از جمله روش های روان درمانی که برای کاهش علائم و مشکلات فرد مبتلا به اختلال شخصیت مرزی اثربخش بوده اند می توان به روشهای زیر اشاره کرد:

 

رفتار درمانی دیالیکتیکی

(Dialectical behavior therapy (DBT

این روش نوع خاصی از درمان شناختی رفتاری (CBT) است که در ابتدا برای درمان افراد مبتلا به اختلال شخصیت مرزی طراحی شده است و شامل آموزش روشهایی برای تغییر نگرش و واکنش آنها در موقعیتهای هیجانی است تا بتواند با مدیریت احساسات و افکار، روابط مستحکم تری برقرار کنند. این روش درمانی به صورت فردی یا گروهی انجام می شود.

اختلال مرزی

درمان مبتني بر ذهني­سازي 

MBT) Mentalization)

این روش یکی از جدیدترین روشهای درمان اختلال شخصیت مرزی است و به فرد بیمار می آموزد که شناخت بهتری از احساسات خود و دیگران داشته باشد و قبل از عمل کردن فکر کند. در این روش از طریق تعامل بین بیمار و روان درمانگر تلاش بر تغییر سبک دلبستگی است که در سالهای اولیه به صورت ناایمن شکل گرفته است.

 

سیستم آموزش برای پیش بینی هیجانی و حل مسئله

(Systems Training for Emotional Predictability and Problem Solving (STEPPS

این روش به صورت گروه درمانی و اغلب با حضور اعضای خانواده ، دوستان و افراد مهم زندگی فرد بیمار در 20 هفته اجرا می شود. بکارگیری این روش در کنار سایر روش های روان درمانی برای افزایش اثربخشی و کاهش طول مدت درمان بکار گرفته می شود.

 

روان­درماني متمركز بر انتقال

TFP) Transference-Focused Psychotherapy)

در این روش با ایجاد یک رابطه بین فرد بیمار با درمانگر سعی می شود تا فرد بیمار توانایی درک احساسات و شرایط خود را پیدا کرده و بتواند ان ها را مدیریت کند.

4 عادت روزانه که منجر به افسردگی و فراموشی می‌شود

بستری شدن

در شرایط خاص ممکن است فرد بیمار نیاز به مراقبت جدی تر در بیمارستان های روانی داشته باشد. در این موارد بستری شدن برای جلوگیری از آسیب زدن فرد بیمار به خود و دور کردن وی از انگیزه های خودکشی پیشنهاد می شود.

 

یک فیلم مرتبط با این اختلال

فيلم جذابیت مرگبار (Fatal attraction) نمونه كلاسيك يك شخصيت مرزي است که در آن آلکس فورست (Alex Forrest) با بازی بی نظیر گلن کلور (Glenn Close) در نقش یک فرد مبتلا به اختلال شخصیت مرزی در مقابل مایکل داگلاس (Michael Douglas) در نقش دن کالگر (Dan Gallagher) ایفای نقش می کند. فیلم روند تشدید اختلال را به خوبی نمایش در‌می آورد و در صحنه آخر با فاجعه کشته شدن الکس به پایان می‌رسد.

افراد مشهور مبتلا

  • پرنسس دايانا همسر شاهزاده انگلستان

اختلال مرزی

  • مرلين مونرو هنرپيشه قديمي هاليوود

اختلال مرزی

  • سوزانا كيسان نويسنده رمان دختر رها شده

سوزانا کیسان اختلال مرزی

 

زندگي با فرد مبتلا به اختلال شخصيت مرزي

بهبود و تغيير يك شخصيت مرزي دشوار و زمان‌بر است. براي فرد مرزي، مستقل شدن يك ريسك است زيرا استقلال براي او به معني كناره گيري از افراد است و ترس از طرد را در او برمی‌انگیزد. این افراد گاهی در زندگی پیشرفتهایی دارند ولی به دنبال آن با یک دوره رکود و شکست مواجه می شوند و در این شرایط علائم اختلال عود می کند. راه حل مناسب اين است كه وقتي فرد مرزي پيشرفت مي كند، خانواده عكس العملي زیادی نشان ندهند و تنها جملات همدلانه مانند : مي دانم كه روز هاي پراسترسي را گذرانده اي، بهتر شدن تو نشأنه تلاش زياد تو بوده است، را بکار ببرید.

از او بخواهید انتظارات و توقع خود را از سرعت رسیدن به اهداف خود را كاهش دهد و اهداف بزرگ را در چند مرحله به دست بياورد. اهدافش را واقع‌گرايانه و قابل دسترسي انتخاب کند و در هر مرحله بر روي يك هدف متمرکز شود. این افراد به دلیل ترس از مستقل شدن و در نتیجه کنارگذاشته شدن و همچنین کمبود اعتماد به نفس به‌صورت ناخودآگاه بیشتر گرایش به شکست دارند.

باید توجه داشت که افراد با شخصيت مرزي با این اختلال به دنیا نیامده‌اند بلكه در طي زمان و در اثر شرایط نامناسب مثل سواستفاده، کودک آزاری، نداشتن مراقب تبديل به شخصيت مرزي مي شوند و متاسفانه در بسیاری از مواقع این آسیب در نسل هاي بعد هم تكرار مي شود يعني اگر فرزندي أسيب ديد و تبديل به شخصيت مرزي شد، او هم باعث تبديل شخصيت فرزندانش به شخصيت مرزي مي شود.

فرد مبتلا به اختلال شخصیت مرزی بهتر است با خانواده زندگی کند مگر اینکه تحت درمان موثر، به استقلال و ثبات شخصیتی لازم رسیده باشد.

 

نویسندگان : آزاده ایرانبان – علی قائم مقامی

‎پیام بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *