اختلال سلوک؛ علائم، نشانه ها و درمان


اختلال سلوک؛ علائم، نشانه ها و درمان

 

تعریف اختلال سلوک

طبق تعریف اختلال سلوک مجموعه‌ای از رفتارهایی پایدار شامل تضییع حقوق دیگران، تجاوز، پرخاشگری و هنجارشکنی است.

 

تشخیص اختلال سلوک

تشخیص کودکان مبتلا به اختلال رفتاری سلوک اغلب دشوار است. زیرا علائم و نشانه های اختلال ممکن است شبیه به شرایطی دیگر مانند اختلال کم‌توجّهی – بیش‌فعالی(ADHD) و اختلال نافرمانی مقابله‌جویانه (ODD) هم باشند.

پزشکان علائم اختلال رفتار را به چهار دسته تقسیم می کنند:

  1. رفتار تهاجمی، مانند بی رحمی به حیوانات، مبارزه و قلدری
  2. رفتار مخرب، مانند آتش سوزی و خرابکاری
  3. رفتار فریبنده، مانند سرقت و دروغ گفتن
  4. نقض قوانین، که ممکن است شامل فرار و ترک خانه باشد

سوء مصرف مواد مخدر و الکل، فعالیت جنسی و عزت نفس پایین نیز نشانه های رایج اختلال رفتار است که باید به والدین مربوط باشد.

سلوک 1

کودکی که رفتارش به طور مرتب در این دسته‌ها قرار می گیرد، ممکن است، دارای اختلال باشد. مهم است که این موارد به درستی توسط روانشناسان و مشاوران تشخیص داده شود.

 

مشکلات ناشی از اختلال سلوک

از آنجا که هر کودک ممکن است علائم و نشانه های اختلال رفتار را در برخی موارد در زندگی خود نشان دهد، بزرگسالان باید بدانند که انجام برخی از این اقدامات لزوما به این معنی نیست که کودک دارای اختلال است.

به منظور مطابقت با تشخیص اختلال رفتاری، کودکان باید در طی 12 ماه حداقل سه نشانه را نشان دهند. کودکانی که در یک مدرسه گاهی دعوا می‌کنند(یک بار در سال) احتمالا اختلالی در رفتار ندارند. اگر این کودک در طی یک سال سه یا چند بار این اقدامات را انجام دهد، احتمال بیشتری وجود دارد که او دارای اختلال باشد. این پایداری یک ویژگی پایه ای از اختلال رفتار است. هر کودک گاهی اوقات ناسازگار است. کودکان مبتلا به اختلال رفتاری سلوک اغلب به گونه‌ای رفتار می کنند که زندگی همسالان و خانواده های آنها را مختل می کند.

 

علائم اختلال سلوک

علائم اختلال کم‌توجّهی – بیش‌فعالی(ADHD) و نافرمانی مقابله‌جویانه (ODD) و شرایط مشابه، اغلب به عنوان علائم اختلال سلوک مطرح می شوند. با اینکه که آنها شبیه به نظر می رسند، برخی از تفاوت های مهم بین این شرایط وجود دارد.

کودکان مبتلا به ADHD و ODD ممکن است عصبانی و با رفتاری خصمانه باشند، اما به ندرت بی ‌رحمی را در کودکان مبتلا به اختلال سلوک مشاهده می‌شود دارند. به عنوان مثال، یک پسر با ADHD ممکن است به منازعات گاه به گاه در مدرسه بپردازد زیرا او احساس ناامیدی و ناامنی می کند. اکثر مشاوران این را به عنوان اختلال رفتاری سلوک تشخیص نمی دهند. هرچند که اگر پسر بی‌رحمی خاصی نسبت به دانش‌آموز دیگر داشته است، احتمال وجود اختلال سلوک در او هست. رفتار بی رحمانه می تواند شامل ایجاد درد شدید در دیگران، بی اعتنایی نسبت به زجر کشیدن افراد، یا آسیب زدن به حیوان خانگی باشد. کودکان با اختلال رفتاری سلوک به ندرت پس از انجام اقدامات بی رحمانه احساس گناه از خود نشان می دهند.

سلوک 1

اگر فرزندتان مشکلات پرخاشگرایانه دارد یا با اختلال سلوک تشخیص داده شده است، با مراجعه به یک روانشناس خوب در تهران و سایر شهرهای ایران می‌توانید به درمان او بپردازید.

 

دلایل بروز اختلال سلوک

دلیل مشخصی برای اختلالات سلوک تعیین نشده است ولی ترکیبی از عوامل زیستی، ژنتیکی، محیطی، روانی و اجتماعی می‌تواند در بروز و تداوم آن نقش داشته باشد. برخی از مطالعات به وجود نقص و آسیب در برخی مناطق مغزی و تنظیم نبودن مواد شیمیایی مغز (انتقال‌دهنده‌های عصبی) به عنوان دلیلی برای بروز این اختلال اشاره می‌کنند. برخی سابقه بروز این اختلال و نیز سایر اختلالات اضطرابی، خلقی و شخصیتی در سایر افراد خانواده را با بروز اختلالات سلوک مرتبط می‌دانند. خطر ابتلا به اختلال سلوک در کودکانی که یکی از والدین یا مراقبین آنها به اختلال شخصیت ضد‌اجتماعی، وابستگی به الکل، اختلالات خلقی، اسکیزوفزنی مبتلا هستند یا در کودکی اختلال بیش‌فعالی همراه با عدم توجه یا اختلال سلوک داشته اند، بیشتر است.

وضعیت اجتماعی و اقتصادی پایین، قرار داشتن زیر خط فقر، وضعیت نامناسب مسکن، بیکاري یک یا هر دو والدین، تحصیلات پایین والدین و احـساس ناامنی در محیط خانواده و مدرسه، از جمله عوامل اجتماعی موثر در شدت گرفتن این اختلال است.

سلوک 1

 

درمان اختلال سلوک

درمان اختلال سلوک به عوامل زیادی از جمله، سن کودک، شدت علائم و همچنین مشارکت کودک برای انجام روش‌های درمانی بستگی دارد. درمان معمولاً ترکیبی از  رواندرمانی و دارودرمانی است. روشهای مختلف مشاوره مانند درمان شناختی-رفتاری  با هدف تغییر شکل تفکر و رفتار کودک برای بهبود مهارت‌های حل مسئله، مدیریت خشم، مهارت‌های استدلال اخلاقی انجام می‌شود. خانواده درمانی و روشهای آموزش مدیریت والدین نیز می تواند مفید باشد. در این روش والدین میآموزند که چگونه رفتارهاي مثبت را افزایش دهند، تکنیک‌هاي انضباطی اصلاحی (مانند محروم کردن) را جـایگزین شیوه‌هاي خشن کنند و از روشهای حل مسأله بهره ببرند.

داروی مشخصی به‌طور رسمی برای درمان اختلال سلوک معرفی نشده است، دارودرمانی اغلب برای کاهش علائم اختلالات همراه با سلوک مانند اختلال افسردگی و یا بیش‌فعالی بکار می‌رود.

 

چگونه با این کودکان رفتار کنیم؟

مراجعه به متخصص سلامت روان برای گرفتن راهنمایی و مشاوره در زمینه نحوه برخورد و رفتار صحیح با این کودکان ضروری است. در صورت شدت گرفتن علائم در طی زمان، والدین برای دریافت آموزش اضافی و مهارت‌آموزی در جهت اصلاح رفتار و شروع درمان دارویی بهتر است به روانپزشک در تهران یا سایر شهرها در زمینه کودک و نوجوان مراجعه کنند. رفتار مقتدرانه والدین همراه با تشویق و تقویت منفی (حذف محرک مطلوب) از جمله شیوه‌های رفتاردرمانی است که در حالت خفیف این اختلال می‌تواند به تدریج اثرگذار باشد.

در این شرایط والدینی که اغلب از تنبیه فیزیکی استفاده کرده و سطح پایینی از عطوفت و گرمی را نشان می‌دهند و برای کنترل بیشتر، قوانین غیرقابل توضیح و غیرقابل استدلال را براي فرزندانشان بکار می‌گیرند، باعث شدت گرفتن مشکلات فردی و اجتماعی بیشتری در فرزند خود می‌شوند.

‎پیام بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *