زوج درمانی چیست؟ چه زمانی به زوج درمانگر مراجعه کنیم؟


هرآنچه نیازاست راجع به زوج درمانی بدانید:

همۀ ما می‌دانیم نگهداری و حفظ یک رابطه عاشقانه کار مشکلی است و مانند ماشینی که نیازمند معاینه دوره ای است تا به خوبی عمل کند، روابط نیز نیازمند نگهداری هستند.

در صورت بروز مشکل بهتر است در اولین فرصت به مشکل رسیدگی شود.

گاهی خودمان قادر هستیم برخی از مشکلات را رفع کنیم ولی در برخی موارد بهتر است از یک متخصص زوج درمانگر کمک بگیریم. 

زوج خوشبخت

متأسفانه زوجین اغلب زمانی به درمانگر مراجعه می‌کنند که مشکلات زیادی دامنگیر رابطه شده است. الگوهای ناکارآمد رابطه تثبیت شده اند، روابط عاشقانه تضعیف شده و خشم زیادی ناشی از تعارضات حل نشده بین آنها وجود دارد.

تحقیقات نشان می‌دهند که مشکلات زوجین به طور میانگین، 6 سال قبل از مراجعه به درمانگر آغاز شده اند.

این گفته به معنای این نیست که زوج درمانی نمی‌تواند مشکلات پایدار را حل کند بلکه وقتی زوجین با مشکلات پایدار مراجعه می‌کنند، حل مشکلات آنها زمان بر تر و نیازمند صرف وقت و انرژی بیشتر و تعهد درمانی بالاتری از طرف هر دو نفر می‌باشد. 

زوج درمانی

سوءبرداشت ها از اینکه زوج درمانی واقعاً چیست و چطور می‌تواند به زوجین کمک کند نیز می‌تواند عاملی باشد که از مراجعۀ زوجین به درمانگر جلوگیری کنند. 

برخی از افراد ممکن است معتقد باشند که زوج درمانی فقط برای مشکلات بسیار جدی در رابطه مانند خیانت و سوءمصرف مواد، مفید و لازم است.

و برخی نیز زوج درمانی را آخرین راهبردی می‌دانند که قبل از جدایی امتحان می‌شود.

زوج درمانی

زوج‌ درمانی چیست؟

زوج‌ درمانی نوعی از روان درمانی است که در آن، یک درمانگر با تجربۀ بالینی با زوج‌ها کار می‌کند و کمک می‌کند تا هر دو فرد درگیر در روابط عاشقانه، در رابطه‌شان بینش کسب کنند، ناسازگاری را حل کنند و رضایت از رابطه را با استفاده از انواع مداخلات درمانی بهبود بخشند.

گرچه روند زوج ‌درمانی ممکن است بسته به گرایش نظری درمانگر متفاوت باشد، اما همۀ زوج‌ درمانی‌‌ها  شامل موارد زیرمی‌شوند:

  • تمرکز بر مشکل حاضر (مثل، مشکلات جنسی، اعتیاد به اینترنت، حسادت، خیانت و یا خشونت)
  • مشارکت فعال درمانگر در درمان رابطه دو نفر، به جای درمان هر فرد به طور جداگانه
  • مداخلات متمرکز بر راه حل و تغییر گرا در اوایل درمان
  • ایجاد اهداف روشن برای درمان

زوج درمانی

اقدامات کلی که در زوج درمانی صورت می‌پذیرد

زوج ‌درمانی معمولاً با برخی سوالات مصاحبۀ استاندارد در ارتباط با تاریخچۀ رابطه، همچنین مقداری کاوش راجع به خانوادۀ اصلی هر کدام از طرفین، ارزش‌ها و پس‌زمینه‌های فرهنگی زوجین، آغاز خواهد شد.

درمانگر ممکن است در صورت لزوم از جلسات اولیه، برای مداخله‌ در بحران استفاده کند.

زوج درمانگر سپس در شناسایی مسئله اصلی که تمرکز درمان بر آن خواهد بود و همچنین در ایجاد اهداف درمان و برنامه‌ریزی یک ساختار برای درمان، به زوجین کمک خواهد کرد.

زوج درمانی

در طی دوره درمان، درمانگرکمک می‌کند که هر دو طرف متوجه نقش‌ خود در ایجاد تعاملات ناکارآمد بشوند. این موضوع به آنها کمک خواهد کرد تا در شیوه‌ تفکرشان نسبت به رابطه و یکدیگر، تغییر ایجاد کنند.

اگرچه کسب بینش مهم است، اما یکی دیگر از جنبه‌های حیاتی زوج درمانی، شامل تغییر واقعی رفتارها و شیوه‌های ارتباط برقرار کردن با یکدیگر می‌شود.

زوج درمانگران اغلب، برای طرفین به منظور اعمال مهارت‌هایی که آنها در طی روند درمان راجع به تعاملات روزمره خود آموخته اند، تمرین و تکلیف تعیین می‌کنند.

اکثر زوج‌ها می‌توانند با کسب بینش درباره الگوهای رابطه‌ای، افزایش عواطف و کسب مهارت‌های ضروری برای برقراری ارتباط و حل مشکل با شریک زندگیشان، از زوج درمانی نفع ببرند.

زوج درمانی

زوج درمانی برای چه کسانی مناسب است؟

زوج درمانی برای هرگونه رابطه‌ای سودمند است، خواه طرفین غیرهمجنس، همجنس‌گرا، جوان، پیر، نامزد یا ازدواج کرده، باشند.

برای مثال، یک زوج اخیراً نامزد شده ممکن است مشاوره‌ پیش از ازدواج را فرصتی ارزشمند برای رسیدگی به انتظارات رابطه، قبل از ازدواج، بیابند.

یک زوج دیگر که 25 سال با هم بوده اند، ممکن است زوج درمانی را راهی موثر برای دوباره به دست آوردن احساسات هیجان انگیز و عاشقانه در رابطه‌شان بدانند.

زوج درمانی

زوج درمانی می‌تواند یک مشکل جاری را حل کند. از تشدید مشکلات جلوگیری کند یا به سادگی، یک «ارزیابی» را برای زوجینی که در حال تجربۀ یک دورۀ انتقال یا استرس زا هستند، فراهم نماید.

حوزه‌های رایج نگرانی که در زوج درمانی  مورد بررسی قرار می‌گیرند: 

مسائل مالی، والدین، رابطه‌ی جنسی، خیانت، ازدواج های قبلی، مسائل بهداشتی و پزشکی مزمن، ناباروری، قمار، مصرف مواد، طلاق عاطفی و درگیری‌های مکرر.

انواع رویکردها در زوج درمانی

زوج درمانی روانکاوانه

زوج درمانی روانکاوانه

درمان روانکاوی تلاش می‌کند تا از درگیری‌های حل نشده‌ی دوران کودکی و شخصیت‌های والدینی و اینکه چگونه این رفتارها مسبب بخشی از مشکلات رابطه‌ فعلی است، پرده بردارد.

رویکرد روانکاوی گرایش به  درک تاثیرات ویژگی های رشدی دوران کودکی بر تعاملات حال حاضر میان زوجین دارد.

موفقیت در مراحل اولیه رشد، رفتار آینده فرد در روابط میان فردی را پیش بینی می‌کند.

هسته ضروری این الگو، با فرآیند جدایی و تفرد (مستقل شدن و تبدیل شدن به یک فرد جدا از مادر و خانواده، شخصیت مجزا) و تعاملات مادر و کودک در دوران کودکی سر و کار دارد.

یک بخش حیاتی از این الگو، درون‌فکنی است.

فرآیند درون‌فکنی، شامل درون‌فکنی‌ها (روش‌های پردازش کودک) از شی ای محبوب (مادر) است.

فرآیند رشدی درون‌فکنی، مبنای بازنمایی ناخودآگاه از دیگران و یا اشیاء را شکل می‌دهد و برای رشد یک حس جداگانه و تعریف شده از خود، حیاتی است.

رویکرد روانکاوی، روابط زناشویی و انتخاب همسر را به عنوان روابطی متاثراز رابطه والدین-کودک در مراحل رشد کودکی، تحلیل می‌کند.

زوج درمانی رفتاری

زوج درمانی شناختی رفتاری

زوج درمانگران رفتاری روابط میان زوجین را از طریق افزایش تبادلات مثبت و کاهش تعداد تعاملات منفی بهبود می‌بخشند.

این الگو بر تاثیراتی که محیط در ایجاد و حفظ رفتارهای مشکل ساز در رابطه دارند نیز توجه دارد.

تبادل رفتار بین طرفین، به طور مداوم جریان می یابد و سوابق قبلی می‌توانند بر تعاملات فعلی رابطه تاثیر بگذارند.

رفتار درمانی به طور کلی، مبتنی بر این ایده است که وقتی رفتارهای معینی پاداش می گیرند، تقویت می شوند.

مقدار پاداش‌های (تقویت کننده‌های) مثبت دریافت شده در قیاس با مقدار رفتار ناخوشایند، با احساس نارضایتی فرد از رابطه  مرتبط است.  

زوج درمانی رفتاری یکپارچه نگر

زوج درمانی یکپارچه نگر

زوج درمانگران یکپارچه نگر، از طریق بهبود تبادلات رفتاری و افزایش توانایی زوج در مهارت‌های حل مسئله، به زوج‌ها کمک می‌کنند.

رویکرد یکپارچه نگر، کارکرد زوج را بررسی می‌کند ودر مشخص کردن مشکلات رابطه ای نسبت به زوج درمانی رفتاری، انعطاف پذیرتر و شخصی تر شده‌ است.

این رویکرد، مشکلات و تعاملاتی را که تکراری هستند (اعمالی که به طور مکرر انجام شده اند و باعث مشکلات رابطه می شوند) بررسی می‌کند.

 

زوج درمانی شناختی رفتاری

زوج درمانی

زوج درمانگر شناختی رفتاری، به زوجین کمک میکند تا در مورد ادراکات، فرضیات، اسنادها یا استانداردهای تعامل بین زوجی خود آگاهی یابند.

موضوع اصلی در الگوی زوج درمانی شناختی رفتاری درک گفتمان زناشویی با استفاده ازتکنیک های  شناختی و رفتاری است.

ناکارآمدی احساسی و رفتاری یک زوج، می تواند مربوط به پردازش اطلاعات نامناسب (برای مثال نتیجه گیری زودهنگام ) و ارزیابی‌های شناختی منفی باشد.

این الگوها در سدد کشف انواع الگوهای تفکر منفی است که باعث ایجاد رفتارهای ناکارآمد هستند و عامل ایجاد پریشانی در رابطه می‌شوند.

 

زوج درمانی متمرکز بر عواطف (هیجان مدار)

زوج درمانی هیجان مدار

زوج درمانی هیجان مدار، به بیماران درارزیابی، تصدیق و بیان احساسات مرتبط با پریشانی ها، کمک می‌کند.

موضوع اولیه زوج درمانی هیجان مدار این است که نارضایتی های زوجین، ریشه در نیازهای عاطفی بیان نشده و تصدیق نشده دارد. ناکارآمدی  و  تعاملات منفی زوجین ناشی  از احساساتی است که هرکدام از طرفین از افشای آنها محروم شده است.

این الگو، عاطفه (هیجان) و شناخت (تفکر) را وابسته به هم  میداند و معتقد است هیجانات محرک اولیه ارتباطات میان فردی است.

زوج درمانی ساختاری

زوج درمانی ساختاری

زوج درمانگران ساختاری، ادراکات منفی موجود را در رابطه با ساختار قدرت در خانواده و نقش افراد به چالش خواهند کشید و فرصت‌ها و رفتارهای جایگزین را بررسی خواند کرد.

این رفتارهای جایگزین، ادراکات مثبت را از طریق ایفای نقش، تقویت می‌کنند.

این الگو، روند پیشرفت رابطه را در مراحل رشدی مشاهده می‌کند.

با توجه به این الگو، نارضایتی زوجین، ناشی از مشکل در نوع راهبردهای کنارآمدن با تغییرات زندگی، چه تغییرات محیطی و چه شخصی می‌باشد.

علیرغم نارضایتی از رابطه، زوجین اغلب در برابر تغییرات درمانی مقاومت میکنند و درحفظ وضعیت موجود و کارکرد پایه‌ای و جلوگیری از پیش رفتن سیستم درمانی، پافشاری میکنند زیرا درباره وضعیت آینده و مسئولیت های جدید هنوز دیدگاه و تجربه واضحی در دست ندارند. 

شرایط شرکت در زوج درمانی

زوج درمانی

زوجین باید بدانند که همکاری، برای کسب موفقیت در این فرآیند حیاتی است.

هر دو نفر از زوجین  باید به اصلاح و یا تغییر رفتارهای ناکارآمد خود تمایل داشته باشند.

صداقت و پذیرا بودن احساسات، از اجزای ضروری این درمان است.

مراحل ارزیابی و درمان توسط زوج درمانگر

  روان درمانگر معمولا یک فرایند ارزیابی وسیع را در طی ملاقات اولیه ترتیب می‌دهد

این فرایند ارزیابی زوج‌ها معمولاً شامل جمع‌آوری اطلاعات دقیق در مورد مشکل ارائه شده و سپس ارزیابی مشاغل، سطح تحصیلات، اشتغال، اطلاعات رشدی دوران کودکی، تاریخچه والدینی، سابقه سوء مصرف مواد، عقاید مذهبی، سوابق رابطه‌ای زوجین و موارد پزشکی و قانونی و روانشناسی آنها تا به حالا، در قالب یک مصاحبه می باشد.

در مرحله بعد، روان درمانگر می تواند بهترین دوره‌ برنامه‌ریزی درمان را طراحی کند.

 ازپرسشنامه ها و اندازه‌گیری‌های روانشناختی بیشتر، ممکن است در ابتدا یا هنگامی که نیاز شود در طول فرایند درمان استفاده شود.

 

مراقبت های پس از زوج درمانی 

زوج درمانی

درمان معمولا چند ماه یا بیشتر طول می‌کشد.

هنگامی که زوج مهارت‌های کافی را فراگرفتند و به سطح مطلوبی از عملکرد رسیدند که برای هر دو رضایت بخش است، درمان می‌تواند پایان یابد.

آگاهی از رفتارهای پیشگیری از عود مجدد و رفتارهای عود کننده مهم است (رفتارهای عود کننده به بازگشت به رفتارهایی اشاره می‌کند که زوج در حال تلاش برای تغییر یا از بین بردن آن هستند).

بیماران تشویق می‌شوند تا در صورت ظاهر شدن علائم عود به درمان بازگردند. قرار ملاقات‌های پیگیری و درمان روانشناختی درازمدت می‌تواند در صورت توافق طرفین ترتیب داده شوند.

ملاحظات

زوج درمانی

مهمترین عدم کارایی زوج درمانی، می تواند عدم بهبود یا بازگشت به رفتارهای ناکارآمد باشد.

احتمال رخداد این موارد کم است، مگر اینکه  مهارت‌هایی که در طول درمان آموخته و رشد یافته اند، از بین بروند و یا یک فرد به تغییرات طولانی مدت مقاوم باشد.

نتایج مورد انتظار

از نتایج عادی زوج درمانی، رهایی ازنشانه‌ های بیماری، کاهش بحث های زناشویی و مشکلات می‌شوند.

زوج به تعاملات سالمتر بازگشته و رفتارها برای ایجاد یک تعامل شادترتنظیم می‌شوند.

بیمارانی که صادق اند و خواستار تغییر هستند، نتایج بهتری می‌گیرند.

بیماران معمولاً مهارت‌ها و آگاهی بیشتری را بدست می‌آورند که باعث تعاملات سالمتر در رابطه می‌شود.

زوج درمانی
نتایج غیرطبیعی

هیچ نتیجه شناخته شده‌ غیرطبیعی حاصل از زوج درمانی وجود ندارد.

در بدترین حالت، بیماران بهبودی نمی‌یابند زیرا نمی‌توانند از آن دسته از رفتارهای عادتی خود فاصله بگیرند که باعث ناکارآمدی و پریشانی زناشویی می‌شود.

اگر درمان توسط یک روان‌شناس آموزش دیده در این تخصص ارائه شده باشد، مشکلات تشدید نمی‌شوند. در صورت تمایل به خواندن ویژگی های یک مشاور و روانشناس خوب، اینجا کلیک کنید.

نویسنده: میترا سیفان، روانشناس- Mitra Seyfan

در ادامه، جهت سهولت دسترسی شما خوانندگان محترم، جمعی از زوج درمانگران ماهر در سراسر کشور معرفی می‌گردند:

لیست زوج درمانگران دررشت
نام و نام خانوادگی آدرس

فاطمه مژدهی

رشت – گلسار – بلوار گیلان – خیابان ارکیده 176 – پلاک 61 – مرکز مشاوره پایا

دکتر زهره تیموری

رشت – نرسیده به چهارراه میکاییل – جنب اداره برق – ساختمان پزشکان صدرا – طبقه 2 – کلینیک ایران مهر
 لیست زوج درمانگران در تهران
نام و نام خانوادگی  آدرس

زهرا فراهانی

تهران – میدان انقلاب – خیابان دوازدهم فروردین – خیابان شهدای ژاندارمری – روبروی اداره پست – پلاک ۱۲۴ – واحد ٣ – مرکز مشاوره سامان

دکتر بهناز قاسمی

 تهران – فلکه دوم صادقیه – خیابان ستارخان – بلوار شهدای صادقیه شمالی – نبش مرودشت – پلاک ۴ – واحد ۷ – کلینیک ندای آرامش روان
 لیست زوج درمانگران در شیراز
نام و نام خانوادگی  آدرس

امیرعلی حضرتی

شیراز – دروازه کازرون – درمانگاه فوق تخصصی بقیة الله

پروفسور حسن حق شناس

شیراز – خیابان اردیبهشت – بین هفت تیر (20 متری) و فلسطین (باغشاه) – کلینیک مهر
لیست زوج درمانگران تبریز
نام و نام خانوادگی آدرس

رامین قاسمزاده

 تبریز – آبرسان – اول پاستور جدید – خیابان رزقیان – ساختمان پزشکی پارسیان – طبقه 4 غربی – موسسه آوای آرامش و مهر

ژاله فرتاش

تبریز – خیابان شریعتی جنوبی – نرسیده به هفده شهریور – طبقه فوقانی آجیلی گلشن – مرکز مشاوره دارالشفا
لیست زوج درمانگران مشهد
نام و نام خانوادگی  آدرس

الهه دروگر

 مشهد – بلوار وکیل آباد – ابتدای هفت تیر – پلاک 1 – واحد 2 – مرکز مشاوره و روان درمانی تحلیلی روان پژوه

دکتر هدی نداف شرق

مشهد – امامت 22 – ساختمان پزشکان پاستور – طبقه چهارم – مرکز مشاوره رسا

‎پیام بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *