روانشناسی و مشاوره نوجوان چیست؟ معرفی بهترین مشاوران نوجوان


اگر در حال خواندن این متن هستید احتمالاً پدر، مادر، معلم یا حتی خود یک نوجوان می‌باشید.

هر کدام از این موارد که باشید، احتمالاً رفتارهای غیرقابل پیش بینی و بی‌ثبات، احساساتی که ناگهان مانند طوفان ظاهر می‌شوند و هویت‌های متفاوتی که به سرعت عوض می‌شوند، شما را سردرگم کرده‌اند.

منشاء این آشفتگی و سردرگمی چیست؟

شما در این مقاله، با شاخۀ روانشناسی و مشاوره نوجوان آشنا خواهید شد. همچنین ویژگی های این برهه‌ پر شور از زندگی را شناخته و نحوه تعامل با نوجوانان را، به طور خلاصه یاد خواهید گرفت.

نوجوان

روانشناسی نوجوان چیست؟

روانشناسی نوجوان حوزه‌ای است که در آن روانشناس بالینی یا مشاوره می‌تواند کسب تخصص کند. روانشناسان حیطه نوجوان عموماً به کودکان بین 12 تا 18 سال ارائه خدمت می‌کنند، اما در بعضی موارد کودکانی با سن کمتر یا افرادی پس از دوره نوجوانی را نیز مورد معالجه قرار می‌دهند.

برای کسب اطلاعات بیشتر در زمینه روانشناسی کودکان زیر 12 سال، اینجا را مطالعه کنید.

درمان نوجوانان نیازمند درک بالایی از مراحل رشد انسان است. در عین حال باید از آن دسته عوامل اجتماعی و فرهنگی که بر رفتار نوجوان تأثیرگذار است نیز آگاهی داشت و از تأثیرات خانواده و نقش نوجوان در خانوادۀ وی نیز مطلع بود.

روتانشناسی نوجوان

روانشناسان حیطه نوجوان عموماً بر مشکلاتی تمرکز دارند که در دوره‌ های رشدی رایج هستند. بسیاری از روانشناسان مشکلاتی نظیر مسائل عاطفی یا اجتماعی، آسیب‌های بیولوژیکی، نقایص شناختی و استرس ناشی از تغییرات مربوط به رشد نوجوان را تشخیص داده و درمان می‌کنند.

درعین حال، روانشناسان امور نوجوان با معضلات مهمی در حوزه سلامت روان، مانند روان پریشی، اختلالات عصبی و شخصیتی نیز سروکار دارند.

بعضی روانشناسان امور نوجوان به طور ویژه، قشر خاصی را درمان می‌کنند.

برای مثال، می‌توان به دانش‌آموزان توان یاب، مبتلایان به اوتیسم، یا نوجوانانی که مورد آزار یا بی‌توجهی قرار گرفته‌اند اشاره کرد.

اضطراب در نوجوانان

اهداف روانشناسان نوجوان

هدف اصلی روانشناسی نوجوان، ترویج ضرورت آگاهی یافتن از آن دسته مسائل مربوط به رشد انسان، عوامل اجتماعی-فرهنگی و تاثیرات بیولوژیکی است که باعث می شوند سلامت روانی نوجوانان دچار مشکل شود.

روانشناسان نوجوان در صورت کسب این آگاهی می‌توانند راهکارهایی جهت بهبود بهزیستی و رفتار نوجوانان  در زمینه زندگی روزمره، تحصیل، و تعامل با خانواده را ارائه دهند.

وظایف روانشناس نوجوان

وظیفه یک روانشناس نوجوان چیست؟

وظایف مربوط به یک روانشناس امور نوجوانان بسته به محیط کار و سطح تحصیلات روانشناس متفاوت است.

برای درمان نوجوانان، روانشناسان در این حوزه تخصصی ابتدا نسبت به سنجش وضعیت روانی و سپس ایجاد راهکارهای مداخله (مثل مدیریت رفتار) و برنامه‌های پیشگیری (مثل پیشگیری از زورگویی و قلدری) اقدام میکنند.

به علت چند بُعدی بودن مشکلات عدیده‌ای که در طول سال‌های نوجوانی پدیدار می‌شود، روانشناسی نوجوان عموماً شامل مشاوره و همکاری با دیگر متخصصینی است که با نوجوانان کار می‌کنند.

پزشکان متخصص کودکان، یا دیگرافراد مشغول در حوزه پزشکی، ماموران ناظر بر نوجوانان بزهکار، و مسئولین مدارس دولتی و خصوصی از زمره‌ی این افراد به شمار می‌آیند.

روانشناسی در مدرسه

روانشناسان امور نوجوان می‌توانند در چارچوب مدارس بکار گرفته شوند تا برای کودکانی که دارای نیازهای ویژه می‌باشند خدمات سنجشی و درمانی ارائه کنند.

در این بافت، روانشناسان می‌توانند به صورت انفرادی با دانش‌آموزان توان یاب کار کنند تا تسلط آنها بر احساسات خود را بهبود بخشیده، مهارت‌های اجتماعی آنان را توسعه داده و یا اختلالات رایج در دوران کودکی مانند افسردگی، بیش فعالی، یا اوتیسم را درمان کنند.

روانشناسان شاغل در مدارس ممکن است با مددکاران اجتماعی، مدرسین، یا دیگر پرسنل مدارس نیز همکاری داشته باشند تا طرح‌های مداخله‌ای یا پیشگیرانه ایجاد کنند و سلامت اجتماعی، عاطفی، یا جسمی دانش‌آموزان را بهبود ببخشند.

روانشناسی در دوران بلوغ

بسیاری از روانشناسان امور نوجوانان برای موسسات دولتی یا خصوصی، مثل group home، مراکز اصلاح و تربیت نوجوانان، یا مراکز درمانی کار می‌کنند. روانشناسانی که در این محیط ها کار می‌کنند بر اصلاح و مدیریت رفتار تمرکز دارند.

به نظر می‌رسد اکثریت مراجعه‌کنندگان در محیط های سازمانی متشکل از نوجوانانی هستند که دارای سابقه‌ی استعمال مواد مخدر یا الکل، اختلال گوارشی، یا سوء پیشینه‌ی قضایی می‌باشند. لذا در چنین بافتی، روانشناسان نوجوان باید آموزش و تخصص ویژه‌ای در زمینه‌ی اعتیاد، جرم، و یا بدرفتاری نیز داشته باشند.

مشاوره نوجوان

راه اندازی مطب خصوصی نیز گزینه‌ای دیگر برای آن دسته از روانشناسان بالینی است که در زمینه ارائه خدمات به نوجوانان تخصص دارند.

در این چارچوب، تمرکز اصلی بر حوزه‌ی تشخیص و درمان اختلالات روانی می‌باشد. همچنین ممکن است روانشناسان امور نوجوان تست شخصیت یا هوش انجام دهند تا آگاهی بیشتری نسبت به نیاز نوجوان پیدا کنند.

آنگاه بر اساس یافته‌های چنین تست‌هایی، روانشناس بالینی می‌تواند برنامه‌ای درمانی را طراحی و اجرا کند. این برنامه، بسته به نیاز کودک، می‌تواند به شکل درمان انفرادی، گروهی، یا خانوادگی باشد. این نوع درمان به گرایش نظری روانشناس نیز بستگی دارد. در بعضی کشورها، روانشناسانی که هم سطح پزشکان هستند می‌توانند دارو تجویز کنند.

بلوغ

ویژگی های دوران نوجوانی و بلوغ

فرزند شما در دوره‌ای قرار دارد که تغییرات هورمونی شدیدی رخ داده و خلق و خوی او را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

رشد سریع او در این دوره باعث می‌شود احساس خستگی بیشتری داشته باشد. در این دوره، گرایش نوجوان به جنس مخالف بیشتر می‌شود، رقابت‌های ورزشی سخت‌تر می‌گردد و مسائل تحصیلی جدی‌تر می‌شوند.

این بازه خسته‌کننده می‌باشد و والدین نیز حداقل به اندازه‌ی نوجوانان بی‌صبری و بداخلاقی از خود نشان می‌دهند.

لذا حداقل کاری که می‌توان در این دوره انجام داد این است که در قبال آنچه نوجوانان تجربه می‌کنند (و نحوه عکس‌العمل آنها در برابر این تجربیات) مدارا و نرمش به خرج داد.

امنیت و همکاری

ما نمی‌خواهیم فرزندمان فقط زمانی خوشحال باشد که بر او نظارت نداریم. به همین خاطر بهترین کار این است که با او حرف زده، تصمیمات خود را برایشان شرح دهیم، مخاطراتی که مایل نیستیم بپذیریم را توضیح دهیم، و در بعضی امور مانند بیرون رفتن در شب، رابطه با جنس مخالف، استفاده از فیسبوک، تلفن همراه و مسائلی از این قبیل به تفاهم برسیم.

دوستان نوجوانان

از آنجا که نوجوان شما می‌خواهد با دوستان خود – و قطعاً بدون همراهی مادرش – به سینما یا پارک برود، بهتر است قبلاً در مورد محدودیت‌های خود با وی صحبت کنید.

پیش از صحبت با او، مسائلی که باید بر سر آنها به نتیجه‌ای برسید را مدنظر قرار دهید:

از خود بپرسید با چه کسی اجازه دارد چه کاری انجام دهد، به او اجازه می‌دهید کجا برود، با چه وسیله‌ای برود، و چقدر دیرهنگام از خانه خارج شود. اگر ذاتاً فردی مضطرب هستید، می‌توانید به او یک گوشی همراه دهید تا بتواند در مواقع ضروری با شما تماس بگیرد، هر ساعت با شما صحبت کند یا از شما بخواهد او را به خانه برسانید.

مهارت ارتباط موثر احتمال بروز تعارض با نوجوانان را کاهش می‌دهد.

در زمینه‌ استفاده از فیسبوک و صفحات مجازی باید گفت که راه گریزی وجود ندارد: فرزند شما احتمالاً در این وبسایت ها عضویت دارد.

حداقل سن قانونی برای استفاده از فیسبوک 13 سال است. در هر زمینه‌ای که کودک در اینترنت حضور آنلاین داشته باشد، باید اطمینان حاصل کنید در لیست مخاطبین او غریبه ای حضور ندارد که سعی بر ملاقات حضوری با فرزندتان داشته باشد. در ضمن، می‌توانید بر تعاملات او نظارت داشته تا از هرگونه زورگویی و اخاذی که جو خانواده را مختل سازد جلوگیری کنید.

به طور خلاصه، بازه نوجوانی – که اکثر والدین از آن وحشت دارند – دوره‌ای است که در آن مسائل مربوط به آزادی و روابط دستخوش تغییر می‌شوند.

ارتباط با نوجوان

هرچه بیشتر با فرزند خود صحبت کنید و ارزش‌ها و باورهای خود را برای او شرح دهید، او بیشتر به شما اعتماد خواهد کرد و متوجه خواهد شد چگونه رفتار کند تا مایه‌ی مباهات شما شود.

ارتباط شما با او به وی کمک می‌کند تا این بازه (که یکی از سخت‌ترین، اما در عین حال رضایت بخش‌ترین دوره‌های زندگی ماست) را پشت سر بگذارد. ما همگی این دوره را تجربه کرده‌ایم، و اگر چه همیشه نمی‌توان از این مساله جلوگیری کرد که فرزند بد خلق و سرکش شما، دشواری را تجربه نکند، اما حداقل این را می‌دانید که تمام سعی و تلاش خود را انجام داده‌اید و در این پروسه صبر و شکیبایی خود را بهبود بخشیده‌اید.

نویسنده: میترا سیفان- روانشناس

جهت سهولت دسترسی شما خوانندگان محترم، در ادامه جمعی از متخصصان روانشناسی نوجوان معرفی شده اند:

 متخصصان و مشاوران نوجوان
نام متخصص  آدرس

بیتا سرپولکی

 تهران – پاسداران – دروس – خیابان آقامیری – بن بست هاشمیان – ساختمان پلیس +۱۰ – پلاک ۱۶ – طبقه ۴ – واحد ۱۲

دکتر الهه مهرمنش

تهران – خیابان شریعتی – بین دو راهی قلهک و یخچال – ساختمان پزشکان 1365 – طبقه همکف – واحد 2

نوشین فایضی

تهران – بلوار دریا – خیابان مطهری شمالی – کوچه گل آذین – پلاک 30 – طبقه 4 – واحد 9 – مرکز مشاوره بهراز

دکتر مهدی کرمی

 تهران – فلکه صادقیه – بلوار آیت الله کاشانی – خیابان سازمان برنامه شمالی – کوچه یکم شرقی – پلاک 12 – واحد 1 – مرکز مشاوره مهرپاد

دکتر شهرزاد رشن

تهران – پاسداران – خیابان شهید کلاهدوز – کوچه حسینیه – ساختمان پزشکان نرگس – پلاک 1 – طبقه 4 – واحد 24

شیرین کاکاوند

تهران – بلوار دریا – خیابان مطهری شمالی – کوچه گل آذین – پلاک 30 – طبقه 4 – واحد 9 – مرکز مشاوره بهراز

دکتر بهناز قاسمی

تهران – فلکه دوم صادقیه – خیابان ستارخان – بلوار شهدای صادقیه شمالی – نبش مرودشت – پلاک ۴ – واحد ۷ – کلینیک ندای آرامش روان

معصومه مظلوم قاضیانی

 اصفهان – خیابان شیخ صدوق شمالی – هفت دست شرقی – بن بست نمکدان – پلاک 203

‎پیام بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *