افراد خودشیفته چه ویژگی هایی دارند؟ معرفی اختلال شخصیت خودشیفته، علائم و نشانه ها


اختلال شخصیت خودشیفته چیست؟

شاید برای شما هم سوال باشد که چطور بفهمیم افراد اطرافمان خودشیفته هستند یا نه؟! حتی اینکه، من آدم خودشیفته ای هستم؟! علائم خودشیفتگی چیست؟!

خودشیفتگی

بررسی اجمالی اختلال شخصیت خودشیفته

اختلال شخصیت خودشیفته، یکی از انواع اختلالات شخصیت است.

از مشخصات اختلال شخصیت خودشیفته این است که اینگونه افراد، تصویری اغراق آمیز و تحریف شده از خود در ذهن دارند و ضمن داشتن احساس کاذب اعتماد به نفس و مهم دانستن خود، نیازمند توجه و تحسین بیش از حد از جانب دیگران هستند.

این درحالی است که خود نسبت به سایر افراد احساس توجه و همدلی خاصی ندارند و از آشفتگی در روابط رنج می‌برند.

جالب است بدانید پشت نقاب اعتماد به نفس بیش از حد افراد خودشیفته، یک عزت‌نفس شکننده و آسیب پذیر وجود دارد که در برابر کوچک‌ترین انتقادی می‌شکند.

خودشیفتگی

اختلال شخصیت خودشیفته، باعث بروز مشکلاتی در حیطه های مختلف زندگی از جمله روابط عاطفی، کار، تحصیل و یا امور اقتصادی می‌شود.

افراد مبتلا به اختلال شخصیت خودشیفته، درصورت عدم دریافت آن میزان محبت و توجهی که خود را شایسته آن می‌دانند، مأیوس و ناراحت می‌شوند.

همچنین ممکن است به این نتیجه برسند که روابطشان با دیگران دیگر رضایت بخش نیست؛ اگرچه دیگر افراد نیز از بودن در کنار آن ها لذت نمی‌برند.

علائم اختلال شخصیت خودشیفته

خودشیفته

علائم و نشانه‌های اختلال شخصیت خودشیفته در افراد مختلف، متفاوت است.

علائم اختلال شخصیت خودشیفته در افراد مبتلا:

  •   احساس خودبزرگ بینی بیش از حد
  •  خود را بیش از اندازه محق تعریف و تمجید مداوم از طرف دیگران دانستن
  •  انتظار برتری داشتن نسبت به دیگران، حتی بدون دستیابی به هیچ موفقیت خاصی
  •  اغراق در دستاوردها و استعدادها 
  •  خیال پردازی در مورد موفقیت، قدرت، هوش، زیبایی و یا همسر ایده‌آل
  • داشتن این تفکر که تنها باید با افراد خاص و هم شان خود در ارتباط باشند
  •  مجال ندادن به دیگران برای صحبت در حین مکالمات، یا تحقیر دیگران
  •  همیشه به دنبال جلب توجه و پیروی بی‌چون و چرای دیگران در برابر خواسته های خود بودن
  •  سوء استفاده کردن از لطف دیگران به نفع کارهای خود 
  • نمی توانند و یا نمی خواهند که نیازها و احساسات دیگران را هم در نظر بگیرند
  •  به دیگران حسادت می کنند و بر این باورند که دیگران نیز به آن‌ها حسادت می کنند
  • با غرور و تکبر رفتار می کنند و متکبر، از خودراضی و پرمدعا به نظر می رسند
  • اصرار دارند تا از هرچیزی بهترینش را داشته باشند، مثلا بهترین ماشین و شغل
  • در عین حال، این افراد در برخورد با هر چیزی که تحت عنوان انتقاد مطرح می شود، مشکل دارند
  •  وقتی رفتاری در شأن خود نبینند، عصبانی و یا بی حوصله میشوند
  •  برای اینکه خود را برتر از دیگران نشان دهند، با خشم و یا تحقیر نسبت به دیگران رفتار میکنند و سعی میکنند آن ها را کوچک جلوه دهند
  • در کنترل احساسات و رفتار خود دچار مشکل میشوند
  • در رابطه با استرس و پذیرش تغییر، دچار مشکلات اساسی هستند
  • ممکن است از اینکه از حد کمال خود افول کنند، احساس افسردگی و بی هدفی کنند
  •  احساس درونی ناامنی، شرمندگی، آسیب‌پذیری و تحقیر را تجربه میکنند

چه زمانی برای درمان خودشیفتگی مراجعه کنیم؟

درمان خودشیفتگی

اصولاً افراد مبتلا به اختلال شخصیت خودشیفته برای درمان به متخصص مراجعه نمی‌کنند، زیرا معمولاً معتقدند نکته منفی یا اشتباهی درباره شخصیت آنها وجود ندارد (عدم وجود بینش نسبت به بیماری).

اغلب دلیل مراجعه آنها مشاهده علائم افسردگی، مصرف دارو یا الکل و یا یک مشکل روانشناختی دوم است که در اثر ابتلای به اختلال شخصیت خودشیفته به وجود آمده است.

با این وجود اگر این افراد احساس کنند که ممکن است در طول درمان عزت‌نفس شان خدشه دار شود، از ادامه روند درمان امتناع می‌کنند، زیرا برای یک فرد خود شیفته بسیار سخت خواهد بود که با قسمت های ضعیف شخصیت خود روبرو شود.

با این حال لازم است در صورت مشاهده این علائم در خود یا افراد دیگر، در اولین فرصت به متخصص مربوطه مراجعه نمود.

عوامل ایجادکننده اختلال شخصیت خودشیفته

سبب سازهای اختلال شخصیت خودشیفته

دقیقاً مشخص نیست که چه عواملی موجب بروز اختلال شخصیت خودشیفته می‌شود. علل بروز این اختلال؛ مانند بسیاری از مشکلات روانشناختی دیگر پیچیده هستند.

با این وجود تحقیقات نشان داده اند که بروز اختلال شخصیت خودشیفته، ممکن است به موارد زیر مرتبط باشد:

  • محیط (ستایش یا انتقادهای بیش از حد پدر و مادر از کودک، ممکن است تجربه ی تلخی برای کودک رقم بزند که باعث بروز ویژگی های این اختلال گردند)
  • ژنتیک
  • ویژگی‌های شخصیتی و خلق و خو
  • نوروبیولوژی (دلایل عصب زیست شناسی)

عوامل خطر یا ریسک فاکتورهای ابتلا به اختلال شخصیت خودشیفته

طبق تحقیقات صورت گرفته، اختلال شخصیت خودشیفته در مردان بیشتر از زنان رخ می دهد و اغلب در سنین نوجوانی یا اوایل بزرگسالی ظهور می‌کند.

خودشیفتگی در کودکان

به خاطر داشته باشید که اگر چه ممکن است بعضی از کودکان، برخی علائم خودشیفتگی را از خود نشان دهند اما این موضوع، در سنین کودکی عادی است و الزاما ارتباطی به بروز اختلال شخصیت خودشیفته ندارد.

در سنین پایین کودکان معمولاً رفتارهای خودمحورانه بسیار زیادی از خود بروز می‌دهند که اینگونه رفتارها بخش طبیعی از روند رشد روانی کودکان است.

اگرچه علت دقیق اختلال شخصیت خودشیفته مشخص نیست، اما برخی محققان معتقدند که تأثیر محیط در کودکان آسیب‌پذیری که تحت کفالت والدین بیش از حد حمایتگر و یا بالعکس والدین بی توجه و سرد هستند، شایع تر است.

ژنتیک و نوروبیولوژی نیز می‌تواند در پیشرفت این اختلال مؤثر باشند.

مشکلات ناشی از اختلال شخصیت خودشیفته

مشکلات ناشی از اختلال شخصیت خودشیفته و اتفاقات دیگری که همراه با آن اختلال رخ می‌دهند، ممکن است شامل موارد زیر باشد:

  • بروز مشکلات در روابط عاطفی
  • بروز مشکلات در زمینه کار یا تحصیل
  • افسردگی و اضطراب
  • ایجاد مشکلات جسمی
  • سو مصرف مواد مخدر یا الکل
  • داشتن افکار خودکشی و یا اقدام به خودکشی

پیش‌گیری از ابتلا به اختلال شخصیت خودشیفته

از آنجا که علت به وجودآورنده اختلال شخصیت خودشیفته نامعلوم است، راه قطعی برای پیشگیری از بروز این اختلال وجود ندارد.

با این حال، موارد زیر ممکن است کمک کننده باشند:

  • به محض این که متوجه علائم بروز مشکلات روانی در کودک شدید، روند درمان را برای او شروع کنید.
  • به صورت خانوادگی، در کلاس های مهارت آموزی شرکت کنید تا روش‌های صحیح برای برقراری ارتباط و یا مقابله با مشکلات و پریشانی های روانشناختی را یاد بگیرید.
  • در کلاس‌های آموزش والدین و فرزندپروری شرکت کنید و در صورت نیاز از راهنمایی های روانشناس و یا مددکار اجتماعی بهرمند شوید.

تشخیص اختلال شخصیت خودشیفته

برخی ویژگی‌های اختلال شخصیت خودشیفته، مشابه انواع دیگر اختلالات شخصیت هستند. به همین دلیل ممکن است که افراد به صورت همان زمان مبتلا به چند نوع اختلال باشند که این موضوع تشخیص اختلال شخصیت خودشیفته را دشوارتر می‌کند.

برای تشخیص گذاری قطعی، ابتدا درمانگر مصاحبه ای با فرد موردنظر انجام می‌دهد و از موقعیت کنونی او در حیطه های کار، زندگی و روابط بین فردی و همچنین از تاریخچه رشدی اوسوالاتی میپرسد. این ارزیابی روانی ممکن است شامل پر کردن تعدای پرسشنامه نیز باشد.

پس از بررسی های لازم و بدست آوردن اطلاعات جامع، تشخیص اختلال شخصیت خودشیفته توسط متخصص و براساس معیارهای موجود در کتابچه راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی (DSM-5) که توسط انجمن روانپزشکی آمریکا منتشر شده است، صورت می‌گیرد.

درمان اختلال شخصیت خودشیفته

درمان اختلال شخصیت خودشیفته، معمولا از طریق روان درمانی صورت می‌گیرد.

اما اگر دچارسایر اختلال های حوزه سلامت روان هم باشید، ممکن است داروهایی نیز تجویز شوند.

روان‌درمانی می‌تواند به شما کمک کند تا:

  • با تمرین همدلی، روابط بهتری را با دیگران برقرار کنید و روابطی که صمیمی تر و لذت بخش تر هستند
  • علل احساسات خود و آن چیزی که باعث بروز حس رقابت و یا بی اعتمادی نسبت به دیگران و شاید تحقیر خود و دیگران می شود را درک کنید
  • شناسایی حوزه‌های تغییر، جهت کمک به فرد در پذیرش مسئولیت و یادگیری
  • شناسایی و درک شایستگی ها و توانایی‌هایی که می تواند در پذیرش انتقادات و اشتباهات به شما کمک کند
  • توانایی در درک و کنترل بهتر احساسات خود و دیگران
  • شناسایی و روبرو شدن با تأثیر مشکلات مربوط به اعتماد به نفس بیش از حد
  • رها کردن اهداف و شرایط ایده‌آل دست نیافتنی و پذیرش آنچه که قابل‌ دستیابی و ممکن است

روان درمانی، هم می‌تواند کوتاه مدت باشد و به شما در مدیریت استرس و یا بحران کمک کند و هم می‌تواند به صورت مداوم و بلند مدت برای کمک به شما و حفظ اهداف تان صورت بگیرد.

همچنین خانواده درمانی و حضور اعضای خانواده در جلسات نیز، می‌تواند به روند درمان فرد کمک کند.

دارودرمانی

هیچ دارویی به طور خاص برای درمان اختلال شخصیت خودشیفته، وجود ندارد.

با این حال در صورت وجود علائم افسردگی و یا اضطراب، می توانید از داروهای ضد افسردگی و ضد اضطراب تحت نظر و تشخیص روانپزشک خود استفاده کنید.

اگر یک یا تعدادی ازعلائم این اختلال را در خود و یا اطرافیانتان مشاهده کردید، حتماً به یک روانپزشک و یا یک متخصص سلامت روان قابل اعتماد مراجعه کنید زیرا دریافت روش درمانی مناسب، می‌تواند به شما کمک کند تا زندگی خود را به مراتب لذت بخش تر کنید.

نویسنده: میترا سیفان – روانشناس

در ادامه، جهت سهولت دسترسی شما خوانندگان محترم، پزشک خوب  جمعی از متخصصان حاذق در زمینه درمان اختلال های شخصیت را معرفی می‌نماید.

شما می‌توانید با مراجعه به صفحه این متخصصان نسبت به رزرو آنلاین وقت خود اقدام کنید. 

لیست متخصصان روانشناس
   
نام متخصص آدرس
دکتر نسترن احمدی  یزد – صفاییه – بلوار دانشگاه – مجتمع کالج – طبقه 2 – واحد 9
دکتر بهار حاج رضایی  تهران – اتوبان صدر – خیابان قیطریه – خیابان کتابی – پلاک ۱۶ – واحد ۱ – مرکز مشاوره طلیعه مهر
فرزانه بیداری   تهران – شهرک غرب – ضلع شمال غربی میدان صنعت – مجتمع پزشکان پردیس – ورودی شرقی – طبقه 2
مژگان درویش محمدی  تهران – میدان توحید – خیابان امیرلو – خیابان طوسی – تقاطع اسکندری شمالی و طوسی – ساختمان پویا 
میلاد خواجه پور  تهران – خیابان شهید مطهری – خیابان میرعماد – خیابان چهاردهم – ساختمان شماره 3 – طبقه 3 
دکتر الهه ظاهری  تهران – خیابان پیروزی – نرسیده به سه راه سلیمانیه – پلاک 716 – ساختمان بانک قوامین – طبقه 3 – کلینیک نگاه
زهرا امام  تهران – ولنجک – نبش خیابان 18 – ساختمان خلیج فارس – طبقه 4 – واحد 405 – مرکز مشاوره یسنا
لیلا حضرتی  رشت – چهارراه گلسار – خیابان نواب – کوچه آبان – ساختمان پرشین -مرکز مشاوره و خدمات روان شناختی میثاق 
دکتر علیرضا کریمی وکیل  همدان – آرامگاه بوعلی – ابتدای بلوار خواجه رشید – کوچه هواپیمایی – ساختمان پاسارگاد – طبقه 3 – مرکز مشاوره روزبه 
مرتضی ندافیان  رشت – چهارراه گلسار – خیابان نواب – ساختمان فروردین – طبقه 2 – مرکز مشاوره راه سبز
نازنین حقیقت بیان  قم – خیابان صفاییه – کوچه 39 – ساختمان پزشکان سپهران – طبقه 3
فاطمه قاسمی فر  کرمانشاه – پارکینگ شهرداری – میدان شهرداری – خیابان معلم غربی – پلاک ۱۹۱ – مرکز مشاوره تخصصی سمت نو
بهاره بهادری  اهواز – کیان‌آباد – خیابان ۸ شرقی – کلینیک روانشناسی و مشاوره پورسینا
   
لیست متخصصان روانپزشک
نام متخصص آدرس
دکتر دانیال خواجوی  کرج – فردیس – بین فلکه 3 و 4 – بین 39 و 41 غربی – پلاک 386
دکتر آذر زمانی  تهران – خیابان ولیعصر – روبروی باغ فردوس – ساختمان پزشکان 1590 زعفرانیه – طبقه 11 – واحد 55
دکتر حسین فوده  تهران – قیطریه – بلوار اندرزگو – نبش سالاری – بن بست سالاری – پلاک 14 – کلینیک پایا
دکتر حمیده موسوی  تهران – سعادت آباد – میدان کاج به سمت جنوب – خیابان یازدهم شرقى – پلاک ٣ – واحد ٣٠٢
دکتر جواد گل میرزایی  تهران – یوسف آباد – خیابان اسدآبادی – نرسیده به خیابان بیست و نهم – پلاک 255
دکتر مهدی رفیعی  کرج – 45 متری گلشهر – بین اختر شرقی و شقایق – ساختمان پزشکان گلشهر – طبقه 1
دکتر فاطمه رستم خانی  زنجان – سعدی وسط – کوچه مستشیری – ساختمان هوشمند – کلینیک اعصاب و روان هوشمند زنجان
سمانه زاهدیان  قزوین – خیابان شهرداری – مابین خیابان خیام و فردوسی – ساختمان پزشکان ارغوان – طبقه 3 – واحد 11

‎پیام بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *