اوتیسم چیست؟ جامع ترین مطلب درباره علت، علائم و درمان بیماری اوتیسم


اختلال طیف اوتیسم

فرزندم هنوز صحبت نمیکنه. آیا اوتیسم داره؟ فرزند من ارتباط چشمی برقرار نمیکنه، آیا مبتلا به اوتیسم هست؟

سوالاتی از این قبیل در بین والدین رایج است. 

پرسیدن چنین سوالاتی به این معنی است که شما، به مسئله مراحل رشدی کودکتان توجه زیادی دارید.

اگر کودکتان علائمی نشان می‌دهد که مشکوک به بیماری اوتیسم است، یا در اطرافیان خود فردی به تازگی تشخیص بیماری اتیسم گرفته، خواندن این مطلب برای شما حتما کمک کننده خواهد بود.

پزشک خوب، در این مقاله سعی کرده است با نوشتن مطلبی جامع به بررسی علت به وجود آمدن این بیماری و علائم آن بپردازد.

همچنین در انتهای مقاله، شما با انواع راهکارهای درمانی و انواع داروهای مناسب برای درمان بیماری آشنا خواهید شد.

نگرانی های والدین درباره ابتلا کودکشان به اتیسم

اختلال اوتیسم چیست؟

اختلال طیف اوتیسم (Autism Spectrum Disorder)، یک اختلال رشدی و تکاملی است که در سلول های مغزی رخ می‌دهد و ارتباطات اجتماعی و رفتار فرد را تحت تأثیر قرار می‌دهد و عموماً با نام “درخود ماندگی” نیز شناخته می‌شود.

اگرچه اوتیسم در هر سنی قابل تشخیص است، اما چون علائم آن عموماً در یک تا دو سالگی دیده می‌شوند به آن «اختلال رشدی» گفته می‌شود.

راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی (DSM-5)، راهنمایی است که توسط انجمن روانشناسی آمریکا ایجاد شده است و برای تشخیص اختلالات روانی به کار برده می‌شود. 

طبق این راهنما، افراد مبتلا به اوتیسم دارای چند دسته علائم اصلی هستند، شامل:

  • مشکل در برقراری ارتباط و ایجاد تعامل با سایرین
  • علایق محدود و رفتارهای تکراری
  • علائمی که به توانایی عملکرد صحیح فرد در مدرسه، محیط کار و یا سایر موارد زندگی آسیب می‌رساند.

از آنجاییکه افراد مبتلا به اتیسم، انواع مختلفی ازعلائم را با شدت های متفاوت تجربه می‌­کنند به این بیماری، اختلال “طیف اوتیسم” گفته می‌شود.

اختلال طیف اوتیسم در همه قوم ­ها، نژادها و طبقه ­های اقتصادی دیده می‌­شود. در حال حاضر آمار ابتلا به این اختلال در دنیا یک به ۶۸ تولد و در ایران یک نفر مبتلا در هر ۱۵۰ تولد اعلام شده است.

و اگرچه اوتیسم یک اختلال مادام­ العمر است اما درمان و خدمات می‌­تواند علائم و توانایی عملکرد فرد را بهبود بخشند.

آکادمی پزشکی اطفال آمریکا پیشنهاد می‌کند که همه کودکان بهتر است برای اختلال اوتیسم آزمایش شوند.

همه والدین و مراقبان کودک نیز باید درباره آزمایش یا ارزیابی اختلال اتیسم با دکتر معالج­شان صحبت کنند.

 علائم  و نشانه های اختلال اتیسم

اتیسم چه علائمی دارد؟

افراد مبتلا به اختلال اتیسم، در ایجاد ارتباطات و حفظ تعاملات اجتماعی مشکل دارند و دارای علایق محدود و رفتارهای تکراری هستند.

لیست زیر چند مثال از انواع رفتارهای دیده شده در افراد مبتلا به اتیسم را ارائه می‌کند.

دقت داشته باشید که تک تک افراد مبتلا به اتیسم همه ی علائم را از خود نشان نخواهند داد، ولی بیشتر آنها چند علامت را تجربه خواهند کرد.

نقص در رفتارها و تعاملات اجتماعی افراد مبتلا به اتیسم

  • برقراری ارتباط چشمی کم یا منقطع با مادر و سایرین
  • عدم تمایل به نگاه کردن یا گوش دادن به افراد
  • عدم تمایل به بازی کردن با هم سالان و اسباب بازی ها در کودکان
  • عدم ابراز احساساتی مبنی بر لذت بردن از یک شیء یا فعالیت
  • عدم واکنش یا واکنش کند، به کسی که نام آنها را صدا می­کند 
  • اغلب خیلی طولانی درباره موضوع مورد علاقه خودشان صحبت می‌کنند. بدون توجه به اینکه دیگران به شنیدن آن موضوع علاقمند هستند یا خیر
  •  حالت چهره ای، حرکت یا تکان دست و سر نامرتبط با موضوعی که گفته می‌­شود
  • تن صدای غیرعادی که ممکن است یکنواخت و روبات مانند باشد
  •  مشکل در درک نظر شخصی دیگران یا ناتوانی در پیش­ بینی یا درک اقدامات بعدی شخص دیگر

 

رفتارهای تکراری و محدود در افراد مبتلا به اتیسم

  • تکرار رفتارهای معین یا داشتن رفتارهای غیرعادی. بعنوان مثال تکرار کلمات یا جملات، که “اکولالیا” نامیده می‌شود.
  •  علاقه شدید و دائمی به یک موضوع ویژه، مثل اعداد، جزئیات یا وقایع خاص
  • داشتن علایق به شدت متمرکز، مثل علاقه به اشیاء متحرک یا قطعات اشیاء
  • نارحتی شدید از تغییرات جزئی در روال روزمره
  • حساس بودن زیاد به داده­ های حسی از قبیل نور، صدا، لباس یا دمای محیط
  •  مشکلات مربوط به خواب و کج ­خلقی

اگرچه افراد مبتلا به اتیسم چالش­ های زیادی را تجربه می‌کنند، ممکن است دارای نقاط قوتی نیز باشند:

نقاط قوت در افراد مبتلا به اتیسم

  • توانایی یادگیری با جزئیات و بخاطر سپردن حجم زیادی از اطلاعات به مدت طولانی
  • یادگیری بصری و شنیداری قوی
  • برتری در ریاضی، علوم، موسیقی یا هنر

رفتارهای افراد مبتلا به اتیسم

شدت و ضعف بیماری اوتیسم

بیماری اوتیسم، از لحاظ شدت و ضعف علائم  به ۳ سطح تقسیم می‌شوند.

سطح 1، بیمارانی هستند با علائمی خفیف که مهارت‌های خاصی را می‌توانند کسب کنند و در برخی از حوزه‌ها از جمله حوزه های هنری عالی هستند.

سطح ۲، علائم بیشتری را تجربه میکنند و سخت تر آموزش پذیرند. این دسته، اکثر کودکان اوتیسم را شامل می‌شود. 

سطح ۳، سطح شدید اوتیسم، بیشترین علائم را داشته و اغلب با عقب ماندگی ذهنی مواجه هستند. 

علت بیماری اتیسم

درحالیکه دانشمندان علل دقیق بروز اختلال اتیسم را نمی‌دانند، تحقیقات و پژوهش ها نشان دهنده این موضوع هستند که ژنتیک به همراه تأثیرات محیط می­تواند بر نحوه رشد کودک تأثیر گذاشته و منجر به اختلال اتیسم شود.

اگرچه دانشمندان همچنان در حال تلاشند که درک کنند چرا برخی از افراد به اتیسم مبتلا می­شوند و بقیه نمی‌شوند، برخی از عوامل خطر را نیز برشمرده اند:

  • داشتن خواهر یا برادر مبتلا به اتیسم
  • داشتن والدین مسن
  • داشتن شرایط ژنتیکی خاص: برای افرادی با شرایطی از قبیل سندروم داون، سندروم ایکس شکننده، و سندروم رت، احتمال ابتلا به اتیسم بیشتر است.
  • وزن خیلی کم در زمان تولد

بیماری اتیسم چگونه تشخیص داده می‌شود؟

پزشکان از طریق بررسی رفتار و نحوه رشد فرد، اتیسم را تشخیص می‌دهند.

از سن دو سالگی به بعدمی­توان به طور قطع اتیسم را تشخیص داد.

والدینی که دلایلی برای نگرانی دارند باید در اولین فرصت بدنبال ارزیابی باشند تا در صورت لزوم تشخیص صورت گرفته و درمان آغاز شود.

تشخیص اتیسم در کودکان خردسال

بیماری اوتیسم چگونه تشخیص داده میشود؟

تشخیص در کودکان خردسال اغلب در فرآیند دو مرحله ای انجام می‌­شود.

مرحله اول: آزمایش رشد عمومی در زمان چکاپ سلامت کودکان

چکاپ سلامت هر کودکی توسط یک متخصص اطفال یا مسئول مراقبت سلامت کودکان انجام می‌شود.

همه کودکان بهتر است در 9، 18، و 24 یا 30 ماهگی برای تأخیر رشد مورد آزمایش قرار گیرند. 

مخصوصاً در چکاپ سلامت 18 و 24 ماهگی باید برای اوتیسم مورد آزمایش قرار بگیرند.

اگر کودکی احتمال ابتلای بالایی به اتیسم یا مشکلات رشدی داشته باشد، آزمایشات بیشتر مورد نیاز خواهند بود.

کودکان با احتمال خطر بالا عبارتند از:

کودکانی که یکی از اعضای خانواده­ شان به اتیسم مبتلاست، رفتارهای اتیستیک از خود نشان می‌دهند، والدین مسن دارند، شرایط ژنتیکی خاصی دارند، یا در زمان تولد وزن خیلی کمی داشته ­اند.

 تجربیات و نگرانی ­های والدین در فرآیند ارزیابی کودکان خردسال بسیار بااهمیت است و گاهی اوقات متخصص از والدین سوالاتی درباره رفتارهای کودک می­پرسد و آن پاسخ­ ها را با ارزیابی ها و مشاهدات خودش از کودک ترکیب می‌­کند تا به بهترین نتایج برسد.

کودکانی که در طول فرآیند آزمایش مشکلات رشدی نشان می‌دهند به مرحله دوم ارزیابی ارجاع داده خواهند شد.

مرحله دوم : ارزیابی بیشتر بیماران مبتلا به اختلال اتیسم

ارزیابی دوم توسط تیمی از پزشکان و متخصصان سلامتی مجرب در تشخیص اتیسم انجام می‌شود.

اعضای این تیم عبارتند از:

  • متخصص اطفال، پزشکی که دوره های آموزشی خاصی درباره رشد کودکان گذرانده است.
  • روانشناس بالینی کودک، متخصصی که دوره های تخصصی درباره رشد مغز و رفتار کودکان را گذرانده است.
  • متخصص مغز و اعصاب، پزشکی که بر ارزیابی، تشخیص و درمان اختلالات نورولوژیکی، پزشکی و رشد عصبی تمرکز دارد.
  • آسیب شناس گفتار و زبان و گفتاردرمانگر، متخصص سلامتی که دوره­های خاصی درباره مشکلات برقراری ارتباط گذرانده است.

این ارزیابی موارد زیر را مورد بررسی قرار می‌دهد:

  • سطح شناخت یا مهارت های فکر کردن
  • توانایی­ های زبانی
  • مهارت های متناسب با سن که برای تکمیل فعالیت ­های روزانه به طور مستقل مورد نیازند. از قبیل: خوردن، لباس پوشیدن و دستشویی رفتن

از آنجاییکه اتیسم یک اختلال پیچیده است و گاهی به همراه سایر بیماری­ ها یا اختلالات یادگیری رخ می‌دهد، ارزیابی جامع ممکن است شامل موارد زیر هم شود:

  • آزمایش خون
  • آزمایش شنوایی
  • تست هوش

نتیجه ارزیابی به تشخیص رسمی و توصیه­ هایی برای درمان منجر خواهد شد.

تشخیص اتیسم در نوجوانان

اختلال اوتیسم

علائم اتیسم در کودکان بزرگ­تر و نوجوانانی که به مدرسه می‌­روند اغلب اول توسط والدین و معلمین تشخیص داده می­شود و بعد توسط تیم آموزشی مدرسه بررسی می‌­شود.

تیم مدرسه ارزیابیهای اولیه­ را انجام می‌دهند و بعد توصیه می­کنند که این کودکان توسط پزشک عمومی یا متخصصان اوتیسم برای آزمایشات بیشتری معاینه شوند.

والدین ممکن است از متخصصین درباره مشکلات اجتماعی فرزندشان سوال کنند. مشکلاتی از قبیل برقراری ارتباطات ساده که در برگیرنده موارد زیر باشند:

  • عدم داشتن درک مناسب از تن صدا، حالات صورت، یا زبان بدن
  • مشکل در درک استعاره ها و شوخی های همسالان
  • حتی ممکن است والدین شاهد مشکل فرزندان­شان دردوست شدن با همسن  و سال­هایشان باشند

تشخیص اوتیسم در بزرگسالان

 اوتیسم در بزرگسالان

تشخیص اتیسم در بزرگسالان اغلب سخت تر از تشخیص آن در کودکان است.

در بزرگسالان برخی علائم آن می­تواند با علائم سایر اختلالات روانی از قبیل اضطراب یا اختلال کمبود توجه/ بیش فعالی (ADHD) هم­پوشانی داشته باشد.

بزرگسالانی که متوجه این علائم و نشانه­ های اتیسم می‌­شوند بهتراست با یک پزشک مشورت کرده و برای ارزیابی اتیسم معرفی شوند.

در حال حاضر که آزمایش اتیسم در بزرگسالان در حال اصلاح شدن است، آنها می‌توانند به یک متخصص مغز و اعصاب، روان­پزشک یا روانشناس با تجربه اتیسم مراجعه کنند.

متخصص درباره موارد زیر از آنها سوال خواهد پرسید:

  • چالش­های آنها در رابطه با ایجاد تعاملات و حفظ ارتباطات اجتماعی
  • مشکلات حواس یکپارچه
  • رفتارهای تکراری
  • علایق محدود

دریافت اطلاعات درباره تاریخچه ی رشد فرد به متخصصین دررسیدن به تشخیص درست کمک خواهد کرد، از این رو ارزیابی کامل بزرگسالان ممکن است شامل صحبت کردن با والدین و سایر اعضای خانواده نیز شود.

تشخیص درست اوتیسم برای یک فرد بزرگسال می‌تواند باعث شود که وی مشکلات گذشته ­اش را درک کند، نقاط قوت­ش را بشناسد و حمایت های درستی دریافت کند.

تغییرات در تشخیص اتیسم

در سال 2013 نسخه اصلاح شده راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی (DSM) منتشر شد.

این اصلاح نحوه طبقه بندی و تشخیص اوتیسم را تغییر داد. با استفاده از نسخه قبلی DSM یکی از این شرایط جداگانه متنوع تشخیص داده می‌شد:

  • اختلال اوتیستیک
  • سندروم آسپرگر
  • اختلال فراگیر رشد نامعین 

در نسخه اصلاح شده کنونی (DSM-5) همه این شرایط جداگانه با هم ترکیب شده و به یک تشخیص تبدیل شده­ اند که «اختلال طیف اوتیسم» نامیده می‌شود.

برای مثال افرادی که قبلاً تشیخص سندروم آسپرگر گرفتند، با استفاده از DSM-5 تشخیص آنها اختلال طیف اوتیسم خواهد بود.

اگرچه تشخیص «رسمی» اوتیسم تغییر کرده است، هیچ اشکالی ندارد اگر همچنان از واژه ­هایی مثل سندروم آسپرگر برای توصیف یک فرد یا تشخیص گروه همسان استفاده کنیم.

اختلال اتیسم چگونه درمان می شود؟

اختلال اتیسم چگونه درمان می شود؟

هدف از درمان اوتیسم بر به حداکثر رساندن استقلال فرد در انجام دادن فعالیت‌های روزمره و ارتقای کیفیت زندگی است.

درمان اتیسم بهتراست بلافاصله بعد از تشخیص شروع شود. زیرا مراقبت های درست مشکلات فرد را کاهش می‌دهد و به او برای یادگیری مهارت ­های جدید و استفاده بهینه از نقاط قوت کمک می‌­کند. همچنین به گفته متخصصان، اگر تشخیص هر چه  در سنین پائین تر صورت بگیرد، درمان این اختلال راحتتر و کاملتر خواهد بود.

دارودرمانی اختلال اتیسم

به علت ناشناخته بودن علل دقیق این بیماری، داروی تائید شده اختصاصی برای اختلال اتیسم وجود ندارد.

با این حال پزشک متخصص می­تواند از بعضی داروها (مثل داروهای ضدروانپریشی نسل دوم و داروهای مهارکننده انتخابی بازجذب سروتونین(SSRIs)) برای کاهش علائم رایج  اتیسم استفاده کند.

تعدادی از داروهایی که در درمان این بیماری ممکن است تجویز شود شامل: ریسپریدون، آریپیپرازول، زيپراسيدون،  فلوكستين ، سيتالوپرام و لكساپر هستند.

مصرف داروهای فوق میتواند علائم و مشکلات زیر را کاهش دهد:

البته مصرف این نوع داروها ممکن است عوارض جانی نیز بهمراه داشته باشند. بنابراین مصرف حتماً باید تحت نظر پزشکان متخصص ادامه یابد.

رواندرمانی اختلال اتیسم (درمان با کمک روانشناسان)

افراد مبتلا به اتیسم می­توانند به روانشناسانی که در ارائه مداخلات رفتاری، روان­شناختی، آموزشی یا کسب مهارت تخصص دارند مراجعه کنند.

این برنامه­ هامنظم و ساختارمند هستند و احتمالا والدین، خواهر یا برادران و سایر اعضا خانواده را هم درگیر می‌کنند. درمان بصورت خانواده درمانی پیش خواهد رفت.

برنامه ها و مداخلات روانشناختی به افراد مبتلا به اتیسم در موارد زیر کمک می‌کنند:

  • یادگیری مهارت ­های زندگی برای زندگی مستقل
  • کاهش رفتارهای مشکل ­ساز
  • افزایش نقاط قوت یا تقویت آنها
  • یادگیری مهارت ­های اجتماعی، ارتباطی و زبانی

سایر منابع درمانی و حمایتی بیماری اتیسم

  • در یک گروه یا انجمن حمایت از مبتلایان اوتیسم عضو شوید.
  • به اشتراک گذاشتن اطلاعات و تجربیات می‌­تواند به افراد مبتلا به اتیسم و یا مراقبان آنها کمک کند تا درباره گزینه­ های درمانی و برنامه ­های مرتبط با اتیسم اطلاعات بیشتری دریافت کنند.
  • مکالمات و جلسات با ارائه کنندگان مراقبت­ های پزشکی و معلم­ها را ثبت و ضبط کنید.

این اطلاعات زمان تصمیم­ گیری برای انتخاب بهترین برنامه براساس نیازهای فرد به شما کمک می‌کنند.

نویسنده: میترا سیفان- روانشناس

در ادامه جهت سهولت دسترسی شما خوانندگان محترم، پزشک خوب جمعی از متخصصان روانپزشک و روانشناسان کودک و متخصصین اطفال را در سراسر کشور معرفی می‌کند.
شما می‌توانید با مراجعه به صفحات این متخصصین، نسبت به رزرو آنلاین وقت خود اقدام کنید.

لیست روانشناسان کودک
نام متخصص آدرس
معصومه قنبری تهران – خیابان آزادی – بعد از بهبودی – خیابان آشیان – پلاک 4 – واحد 5 – مرکز مشاوره مهمید
دکتر زهرا فدایی وطن  تهران – قیطریه – بلوار اندرزگو – بالای نان خامه ای – نبش سالاری – بن بست سالاری – پلاک 14 – طبقه 1 – واحد 1 – کلینیک پایا
بیتا سرپولکی تهران – پاسداران – دروس – خیابان آقامیری – بن بست هاشمیان – ساختمان پلیس +۱۰ – پلاک ۱۶ – طبقه ۴ – واحد ۱۲
محمد پیروزی  تهران – قیطریه – بلوار اندرزگو – بالای نان خامه ای – نبش سالاری – بن بست سالاری – پلاک 14 – طبقه 1 – واحد 1 – کلینیک پایا
فهیمه مردان تهران – خیابان باهنر (نیاوران) – چهارراه مژده (مقدسی) – جنب بانک قوامین – پلاک ۴۲۹ – طبقه 4 – واحد ۱۲ – خدمات مشاوره و نوروفیدبک نیاوران
دکتر سعید رضایی تهران – میدان آزادی – خیابان آزادی – انتهای خیابان رضایی دهقان – بن بست فرهاد – پلاک 2 (دسترسی به مترو استاد معین) – مرکز توانبخشی و روانشناسی دوم آوریل
سهیلا محمدپورنامی  کرج – چهارراه طالقانی – طالقانی شمالی – جنب داروخانه چلنگر – پلاک ۳۵۶ – طبقه ۳ – مرکز مشاوره و خدمات روانشناختی حس نو
دکتر سیما عسگری کرج – گوهردشت – نبش خیابان سوم غربی – پاساژ گوهرشاد – طبقه 3 – واحد 11 – مرکز مشاوره راد
دکتر پروانه مجد مشهد – بین سناباد 58 و 60 – طبقه 2 – کلینیک طراوت
الناز علوی مشهد – بلوار وکیل آباد – بین هاشمیه ۳۸ و ۴۰ – پلاک ۲۸۴ – کلینیک تخصصی خانواده خانه مهر
حمیده جنگجو تبریز – خیابان آزادی – نرسیده به نصف راه – اول خیابان دکتر قریب (کوی فیروز) – پلاک ۲۵ – کلینیک پاستور
آزاده فلاحتی اصفهان – خیابان آبشار اول – روبه روی تقاطع اول (خانه هنرمندان)- بن بست رضوان – کوچه شماره 7 – طبقه 2 – دبیرستان پارسه نو – مرکز مشاوره شمس
افسانه قائدی شیراز – خیابان ستارخان – ساختمان خضرا 2 – پلاک 54 – مرکزروانشناسی رستاک
معصومه پریوار شیراز – ملاصدرا – خیابان حکیمی – جنب داروخانه روستا – طبقه 4 – کلینیک راه زندگی
افسانه جلیلی اهواز – کیان آباد – خیابان 8 شرقی – کلینیک روانشناسی و مشاوره پورسینا
دکتر سید حمیدرضا سیدمحمدی اهواز – پادادشهر – خیابان ۱۷ غربی – پلاک ۱۵۵ – مرکز مشاوره لبخند زندگی
دکتر آرزو غلامی  رشت – چهارراه گلسار – خیابان نواب – کوچه آبان – ساختمان پرشین – طبقه 2 – مرکز مشاوره میثاق
   
لیست متخصصان اطفال
نام متخصص آدرس
دکتر سارا طالبی پور نیکو تهران – اتوبان همت – آزادگان جنوب – شهرک گلستان(راه آهن) – بلوار امیرکبیر – بعد از چهارراه کاج – پلاک 199 – طبقه 2 – بالای داروخانه دکتر زهرایی
   
لیست متخصصان روانپزشک
نام متخصص آدرس
دکتر دانیال خواجوی  کرج – فردیس – بین فلکه 3 و 4 – بین 39 و 41 غربی – پلاک 386
دکتر آذر زمانی  تهران – خیابان ولیعصر – روبروی باغ فردوس – ساختمان پزشکان 1590 زعفرانیه – طبقه 11 – واحد 55
دکتر حسین فوده  تهران – قیطریه – بلوار اندرزگو – نبش سالاری – بن بست سالاری – پلاک 14 – کلینیک پایا
دکتر حمیده موسوی  تهران – سعادت آباد – میدان کاج به سمت جنوب – خیابان یازدهم شرقى – پلاک ٣ – واحد ٣٠٢
دکتر جواد گل میرزایی  تهران – یوسف آباد – خیابان اسدآبادی – نرسیده به خیابان بیست و نهم – پلاک 255
دکتر مهدی رفیعی  کرج – 45 متری گلشهر – بین اختر شرقی و شقایق – ساختمان پزشکان گلشهر – طبقه 1
دکتر فاطمه رستم خانی  زنجان – سعدی وسط – کوچه مستشیری – ساختمان هوشمند – کلینیک اعصاب و روان هوشمند زنجان
سمانه زاهدیان  قزوین – خیابان شهرداری – مابین خیابان خیام و فردوسی – ساختمان پزشکان ارغوان – طبقه 3 – واحد 11

‎پیام بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *