شناخت اختلال شخصیت نمایشی و درمان آن

توسط میترا سیفان
0 نظر

اختلال شخصیت نمایشی: از تشخیص تا درمان

اغلب انسان‌ها دوست دارند که مورد توجه قرار بگیرند و بسیاری از تلاش‌های یک انسان در طول زندگی از تحصیل گرفته تا رسیدگی به ‌ظاهر نیز به‌نوعی برای جلب‌توجه و تأیید دیگران است.

اما گاهی این امر در برخی افراد شدت گرفته و به یک اختلال روانشناختی به‌نام اختلال شخصیت نمایشی تبدیل می‌شود.

از آنجایی‌که برخی مبتلایان به این اختلال، ظاهر موفقی داشته و بیش از آنکه به خود آسیب برسانند، به دیگران لطمه وارد می‌کنند، شناسایی این اختلال از اهمیت زیادی برخوردار می‌باشد.

با پزشک خوب همراه باشید تا با اختلال شخصیت نمایشی، علائم و درمان آن آشنا شوید.

 

اختلال شخصیت نمایشی چیست؟

اختلال شخصیت نمایشی یا Histrionic personality disorder که به‌اختصار HPD نامیده می‌شود، بخشی از یک گروه بزرگتر از اختلالات روانشناختی به نام اختلالات شخصیتی «خوشه B» است. اختلالاتی که در این دسته قرار می‌گیرند، به‌طور‌کلی نمایشی، هیجانی و متغیر هستند.

افرادی که از اختلال شخصیت نمایشی رنج می‌برند، دارای احساسات شدید و ناپایدار بوده و تصویر ذهنی تحریف‌شده‌ای از خود دارند. عزت نفس و خود‌باوری این افراد ناشی از احساس ارزش درونی نبوده و به تأیید دیگران بستگی دارد.

این امر سبب می‌شود که این افراد نیاز شدیدی به توجه دیگران داشته باشند و برای به‌دست آوردن این توجه دست به هر کاری بزنند.

این اختلال در زنان شایع‌تر از مردان است و معمولا در زمان بلوغ یا اوایل جوانی مشهود می‌گردد.

انواع اختلال های شخصیت در خوشه B شامل: اختلال شخصیت مرزی، اختلال شخصیت ضداجتماعی، اختلال شخصیت خودشیفته و اختلات شخصیت نمایشی است.

 

علائم اختلال شخصیت نمایشی

شخصیت نمایشی، توجه طلب

اختلال شخصیت نمایشی یک اختلال ویرانگر نیست و در بسیاری از موارد، افراد مبتلا به این اختلال، مهارت‌های اجتماعی خوبی دارند و در محیط کار موفق هستند. با این حال، برای آنکه در مرکز توجه باشند، به تخریب و آزار دیگران می‌پردازند و یا پس از مدتی خود دچار سقوط می‌شوند.

بر اساس راهنمای دی‌اس‌ام-5، افراد مبتلا به اختلال شخصیت نمایشی حداقل پنج علامت از علائم زیر را نشان می‌دهند:

  • در موقعیت‌هایی که در مرکز توجه نیستند، احساس ناراحتی می‌کنند.
  • مشخصه رفتار آن‌ها با دیگران، رفتار نامناسب جنسی اغوا‌کننده یا تحریک‌آمیز است.
  • احساسات کم‌عمقی دارند که به‌سرعت تغییر می‌کند.
  • به‌طور مداوم از جسم خود برای جلب‌توجه استفاده می‌کنند.
  • دارای سبکی از گفتار هستند که بیش از حد چشمگیر بوده ولی فاقد جزئیات است.
  • احساسات آن‌ها نمایشی است و در بروز آن اغراق می‌کنند.
  • تلقین‌پذیر هستند، یعنی اینکه به‌راحتی تحت تأثیر دیگران یا شرایط قرار می‌گیرند.
  • در روابط، خود را از آنچه در واقعیت هستند، صمیمی‌تر نشان می‌دهند.

علائم دیگری که گاهی در این افراد دیده می‌شوند، عبارتند از:

  • نسبت به انتقاد یا عدم پذیرش، بیش از حد حساس هستند.
  • سریعا نا‌امید می‌شوند.
  • به‌سرعت از روال عادی هر کاری خسته می‌شوند و در اغلب موارد، پروژه‌ها را بدون اتمام رها می‌کنند و از شاخه‌ای به شاخه دیگر می‌پرند.
  • قبل از انجام هر عمل به آن فکر نمی‌کنند.
  • تصمیمات عجولانه می‌گیرند.
  • خود‌محور هستند و به‌ندرت برای دیگران نگران می‌شوند.
  • به‌خاطر احساسات کم‌عمق و نمایشی، در حفظ روابط خود با دیگران مشکل دارند.
  • ممکن است برای جلب‌توجه دیگران تهدید یا اقدام به خودکشی کنند.

 

انواع اختلال شخصیت نمایشی

افراد مبتلا به اختلال شخصیت نمایشی با توجه نوع رفتار به چند گروه تقسیم می‌شوند:

  • شخصیت نمایشی کودک

این نوع شخصیت نمایشی با وابستگی و رفتار‌های اغراق‌آمیز کودکانه مشخص می‌شود. این گروه همانند کودکان گریه می‌کنند یا می‌خندند و احساسات شدیدا متغیری داشته و نظرشان در رابطه با دیگران سریعا تغییر می‌کند.

  • شخصیت نمایشی سرزنده

این افراد در نگاه اول عادی به‌نظر می‌رسند. خود را خوش‌برخورد، اجتماعی، صمیمی، گرم و مهربان نشان داده و پرتکاپو و پرهیجان هستند. اما پس از مدتی تغییر رویه داده و زیر حرف‌های خود می‌زنند و روابط را به تلخی می‌کشانند.

  • شخصیت نمایشی موافق

این افراد تمام زندگی خود را وقف خوشنود ساختن دیگران می‌سازند و نیاز شدید دارند که دیگران آن‌ها را دوست داشته باشند. تحسین، چاپلوسی و موافقت با تمام افکار دیگران از مشخصه‌های آن‌ها است. این گروه مخالفت یا خشم خود را پشت چهره مهربان و آرام خود پنهان می‌کنند.

 

دلایل ایجاد اختلال شخصیت نمایشی

علت دقیق اختلال شخصیت نمایشی مشخص نیست، اما بسیاری از متخصصان بهداشت روان اعتقاد دارند که هر دو عامل محیط و وراثت در بروز آن نقش دارند.

مبتلا شدن فرزندان به این اختلال در خانواده‌هایی که سابقه HPD  دارند، به این فرضیه اعتبار می‌دهد که ممکن است این بیماری متأثر از عوامل ژنتیکی باشد. از سوی دیگر، این احتمال وجود دارد که فرزندانِ والدین مبتلا به شخصیت نمایشی، رفتاری را که از والدین خود آموخته‌اند، به نمایش می‌گذارند.

همچنین ممکن است عدم وجود انضباط یا تقویت رفتارهای نمایشی در کودکی باعث بروز این اختلال شود و یا احتمال دارد که کودک رفتارهای نمایشی را به‌عنوان روشی برای جلب‌توجه والدینش بیاموزد.

صرف‌نظر از اینکه علت این اختلال چه چیزی می‌تواند باشد، HPD معمولا خود را در اوایل بزرگسالی نشان می‌دهد.

 

نحوه تشخیص اختلال شخصیت نمایشی

در صورت وجود علائم اختلال شخصیت نمایشی در فرد، پزشک به ارزیابی تاریخچه کامل پزشکی و روانپزشکی شخص می‌پردازد.

اگر علائم جسمی در فرد مشاهده شوند، ممکن است معاینه فیزیکی و تست‌های آزمایشگاهی (مانند تصویر‌برداری عصبی یا آزمایشات خون) تجویز شوند تا اطمینان حاصل شود که یک بیماری جسمی باعث ایجاد علائم موجود نمی‌شود.

اگر پزشک هیچ دلیل جسمی برای علائم پیدا نکند، ممکن است فرد را به یک روانپزشک یا روانشناس ارجاع دهد. روانپزشکان و روانشناسان با استفاده از ابزار‌های طراحی‌شده برای مصاحبه و ارزیابی افراد، آن‌ها را از نظر اختلالات شخصیتی بررسی می‌کنند.

نحوه پاسخگویی فرد به پرسش‌ها و بررسی رفتار‌های او مهم‌ترین سرنخ برای پی بردن به مشکلات احتمالی هستند.

اغلب مبتلایان به این اختلال اعتقاد دارند که به درمان یا کمک نیاز ندارند و همین مسئله، تشخیص را دشوار می‌کند.

معمولا بسیاری از افرادی که HPD دارند، برای درمان افسردگی یا اضطراب ناشی از یک رابطه ناموفق یا درگیری‌های شخصی دیگر به متخصص مراجعه می‌کنند.

اما اگر این اشخاص زودتر از کمک تخصصی استفاده نمایند، به عوارض کمتری دچار شده و سریع‌تر درمان خواهند شد.

 

درمان اختلال شخصیت نمایشی

همان‌طور که پیش‌تر اشاره شد، اغلب افراد مبتلا به اختلال شخصیت نمایشی احساس نمی‌کنند که به درمان نیاز دارند. همچنین این افراد از طی کردن روند معمول یک کار بیزار بوده و بیزاری خود را به‌شکل اغراق‌آمیزی نشان می‌دهند. تمام این موارد سبب می‌شوند که اجرای یک برنامه درمانی برای این اشخاص بسیار دشوار باشد.

به‌طور کلی، روان‌درمانی (نوعی مشاوره) درمان انتخابی برای اختلال شخصیت نمایشی است.

هدف از این درمان این است که به فرد کمک شود تا انگیزه‌ها و ترس‌هایی را که سبب افکار و رفتار او می‌شوند، کشف کند و با روش مثبت‌تر و بهتری با دیگران ارتباط بر‌قرار کند.

برخی اوقات نیز ممکن است از یک‌سری از داروها برای درمان سایر شرایط مرتبط با این اختلال مانند افسردگی و اضطراب استفاده شود.

لیست بهترین روانشناسان کشور

لیست بهترین روانپزشکان کشور

 

ازدواج با فرد مبتلا به شخصیت نمایشی

این افراد هم‌زمان با اینکه به شما به‌عنوان همسر خود بسیار وابسته هستند، سعی در جلب‌توجه اطرافیان دارند. این افراد کوچک‌ترین بی‌توجهی را از سوی شما تاب نمی‌آورند و باید انرژی مضاعفی را برای رسیدگی به آن‌ها و نیاز‌هایشان صرف کنید.

از سوی دیگر، این افراد در روابط عاطفه دمدمی مزاج بوده و توانایی حفظ روابط بلند‌مدت را ندارند. علاوه بر این رفتار‌های غیر‌عادی که برای جلب‌توجه دیگران از آن‌ها سر می‌زند، ممکن است شما را در جمع دوستان و آشنایان سرافکنده کند. نکته مهم دیگر درباره این افراد این است که از توجه جنس مخالف به خود لذت می‌برند و به همین دلیل بیشتر دوستان آن‌ها از جنس مخالف هستند.

بنابراین اگر پیش از ازدواج، علائم ذکرشده در این مقاله را در فرد مقابل مشاهده کردید، باید به مشاور خانواده یا زوج درمانگر مراجعه کرده تا شما را راهنمایی نماید، چرا‌که ازدواج با این افراد چیزی جز رنج و پشیمانی در پی ندارد.

در صورت ازدواج با این افراد نیز توصیه می‌شود که در اسرع وقت از یک روانشناس یا روانپزشک متبحر کمک بگیرید.

نویسنده: میترا سیفان – روانشناس

خوانندگان محترم چنانچه سوالی در زمینه انواع اختلالات شخصیت دارید در قسمت نظرات مطرح کنید تا در اسرع وقت پاسخگو باشیم.

 

پزشک خوب، سامانه آنلاین رزرو اینترنتی نوبت از روانشناسان و روانپزشکان و سایر تخصص های پزشکی است که به شما کمک می‌کند بهترین متخصصان را در کوتاه ترین زمان و در نزدیکی محل زندگی خود پیدا کرده و وقت خود را به صورت “آنلاین” رزرو نمایید.

نظر بدهید

You may also like