علت و نشانه‌های اضطراب کودکان، چگونه اضطراب کودک را کاهش دهیم؟

توسط میترا سیفان
0 نظر

علل و علائم اضطراب در کودکان: درمان آن چگونه است؟

  • چرا کودک من ناخن‌هایش را دائماً می‌جود؟
  • چرا فرزندم نمی‌تواند آرام بنشیند؟
  • چرا دائماً تکان می‌خورد و بی‌قرار است؟
  • چرا کودکم در طول شب بار‌ها از خواب بیدار می‌شود؟
  • آیا شب‌ادراری او طبیعی است؟
  • آیا فرزندم به اختلال اضطراب دچار است یا این رفتار‌ها عادی است؟
  • آیا نیاز به مشاوره با روانشناس دارد؟

این‌ها نمونه‌ای از سؤالاتی هستند که والدین با مشاهده علائم اضطراب در فرزندان خود مطرح می‌کنند. خوشبختانه امروزه پدر‌ها و مادر‌ها بیش از گذشته به سلامت روح و روان کودکان خود توجه دارند، چرا‌که غالباً از این موضوع آگاه هستند که مشکلات روانشناختی اگر در کودکی بر‌طرف نشوند، به‌مرور زمان شدت یافته و به افت تحصیلی، تزلزل جایگاه اجتماعی و شغلی، افسردگی، سوء‌مصرف مواد مخدر و مشكلات در ازدواج منتهی می‌شوند. بنابراین، اگر کودک شما نشانه‌هایی از اضطراب را دارد، باید اقدامات لازم را در جهت بر‌طرف کردن آن انجام دهید.

 

اضطراب چیست؟

اضطراب بخشی از غریزه بقا در ما است. زمانی‌که ما با وضعیت تهدیدآمیزی روبرو می‌شویم، مغز و بدن ما وارد حالت تدافعی می‌شوند و آدرنالین شروع به آزاد شدن در خون می‌کند تا به ما کمک کند که از خطر فرار کنیم. در چنین شرایطی اضطراب طبیعی و مفید است.

اما برخی افراد از جمله کودکان ممکن است با سرعت یا شدت بیشتری نسبت به موقعیت‌هایی که از نظر آن‌ها تهدیدآمیز است، واکنش نشان ‌دهند یا به‌سختی بتوانند احساس اضطراب خود را تحت کنترل درآورند. در این حالت، اضطراب ممکن است روی فرد تأثیرات منفی داشته باشد.

 

اضطراب در کودکان

ترس و اضطراب در کودکان شایع است، به‌ویژه هنگامی‌که در برابر موقعیت‌ها و تجربیات جدیدی قرار می‌گیرند. بیشتر کودکان به‌مرور زمان یاد می‌گیرند که با ترس‌ها و نگرانی‌های خود کنار بیایند. با این حال، ممکن است در موارد زیر به پشتیبانی بیشتری نیاز داشته باشند:

  • آن‌ها بیش از کودکان همسن خود احساس اضطراب می‌کنند.
  • اضطراب باعث می‌شود که آن‌ها در فعالیت‌های مدرسه یا فعالیت‌های اجتماعی شرکت نکنند.
  • آن‌ها به‌دلیل اضطراب توانایی انجام کار‌هایی را که کودکان همسن دیگر انجام می‌دهد، ندارند.
  • به‌نظر می‌رسد که ترس و نگرانی آن‌ها متناسب با مسائل زندگیشان نیست.

موارد مشابه:

 

علائم اضطراب در کودکان

هنگامی‌که كودكان خردسال احساس اضطراب می‌كنند، ممکن است آنچه را احساس می‌كنند، نتوانند درک یا بیان كنند. در چنین شرایطی ممکن است علائم زیر را در کودک خردسال خود مشاهده کنید:

  • تحریک‌پذیر‌، گریه‌رو یا چسبنده به شما است
  • در خوابیدن مشکل دارد
  • در طول شب بیدار می‌شود
  • شروع به ادرار در خواب می‌کند
  • خواب‌های بد می‌بیند

کودکانی که کمی بزرگتر هستند و دچار اضطراب می‌شوند، ممکن است علائم زیر نشان دهند:

  • نداشتن اعتماد‌به‌نفس برای امتحان کردن چیزهای جدید
  • نداشتن توانایی روبرو شدن با چالش‌های ساده و روزمره
  • دشوار بودن تمرکز
  • مشکل در خوابیدن یا غذا خوردن
  • سریع از کوره در رفتن
  • داشتن افکار منفی زیاد یا فکر کردن مداوم به اینکه اتفاقات بد رخ خواهند داد.
  • شروع کردن به اجتناب از فعالیت‌های روزمره مانند دیدن دوستان، بیرون رفتن یا رفتن به مدرسه

 

چرا کودک من اضطراب دارد؟

برخی از کودکان بیش از همتایان خود نگرانی و اضطراب دارند که ممکن است در اثر عوامل ذیل باشد.

  • تغییرات در وضعیت موجود زندگی:

معمولاً پذیرش هر‌گونه تغییری برای کودکان دشوار است و ممکن است به‌دنبال جابه‌جا شدن از خانه قبلی یا هنگام وارد شدن به یک مدرسه جدید دچار اضطراب شوند.

  • ضربه روحی:

کودکانی که تجربه یک اتفاق اضطراب‌زا یا تروماتیک را داشته‌اند (مانند تصادف رانندگی یا آتش‌سوزی خانه)، ممکن است پس از آن اتفاق دچار اضطراب شوند.

  • احساس نا‌امنی:

بحث‌ها و درگیری‌های خانوادگی می‌توانند سبب احساس نا‌امنی و اضطراب در کودک شوند.

  • دوران بلوغ:

نوجوانان نسبت به سایر گروه‌های سنی بیشتر به اضطراب اجتماعی دچار می‌شوند. اضطراب اجتماعی سبب می‌شود که افراد از حضور در اجتماعات خودداری نمایند یا برای خروج از آنجا بهانه‌تراشی کنند.

 

انواع اضطراب و اختلالات مرتبط در کودکان

شش اختلال اضطراب شایع در کودکان عبارتند از:

فوبیا:

فوبیا هنگامی تشخیص داده می‌شود که اشیاء، موقعیت‌ها یا رویدادهای خاص مانند تزریق آمپول، عنکبوت یا ارتفاع باعث ایجاد ترس و اجتناب شدید در فرد شوند، با وجود اینکه تهدید واقعی آن آسیب، بسیار اندک است.

فوبیای اجتماعی:

اضطراب اجتماعی به حالتی گفته می‌شود که فرد از اینکه با دید منفی به او نگاه شود، خجالت و ترس شدیدی دارد. کودکانی که این اختلال را دارند، از صحبت کردن با افراد جدید، صحبت کردن در کلاس و نمایش دادن برای عموم هراسان هستند و در پیدا کردن دوست مشکل دارند.

اختلال اضطراب فرا‌گیر:

اضطراب فراگیر زمانی تشخیص داده می‌شود که کودکان نگرانی غیر‌واقعی و بیش‌ازحدی درباره طیف وسیعی از رویداد‌های احتمالی داشته باشند. آن‌ها ممکن است در مورد اتفاقاتی که ممکن است رخ دهند، در مورد رفتار خود در گذشته، عملکرد خود در مدرسه و یا میزان محبوبیت خود نگران باشند.

اختلال استرس پس از سانحه:

اختلال استرس پس از آسیب ممکن است در پی یک واقعه آسیب‌زا مانند تصادف شدید، تجربه یک رویداد تهدید‌کننده زندگی یا مشاهده خشونت شدید ایجاد شود و علائم آن شامل تغییر در الگوی خواب، تحریک‌پذیری و مشکل در تمرکز است.

اختلال وسواسی جبری:

کودکی که  اختلال وسواسی جبری (ocd) مبتلا است، افکار ناخواسته مداومی دارد که غالباً در مورد کثیفی یا میکروب‌ها یا گاهی تقارن است. برای متوقف کردن این افکار، آن‌ها یک عمل خاص مانند شستن دست‌ها یا شمارش را تکرار می‌کنند.

اختلال اضطراب جدایی:

اضطراب جدایی به‌صورت ترس و پریشانی کودک در زمان دور شدن از والدین یا مراقبان خود است. کودکان خردسالی که از این اختلال رنج می‌برند، نمی‌توانند درک کنند که چرا مراقب، آن‌ها را ترک کرده و چه زمانی برمی‌گردد. بچه‌های بزرگتر غالباً می‌ترسند که در زمان جدا شدن، اتفاق بدی برای عزیزشان رخ دهد.

درمان اضطراب کودکان   

اگر کودکی دچار اضطراب شده است، راهکار‌هایی وجود دارند که والدین و مراقبان می‌توانند برای کمک به آن‌ها انجام دهند.

پیش از هر چیز، درباره اضطراب یا نگرانی‌های فرزندتان با او صحبت کنید. به او اطمینان دهید که می‌دانید چه احساسی دارد.

اگر فرزند شما به‌اندازه کافی بزرگ شده است، می‌توانید به او توضیح دهید که اضطراب چیست و چه تأثیراتی بر بدن ما دارد. اضطراب را برای آن‌ها مانند موجی توصیف کنید که می‌آید و می‌رود. در کنار صحبت کردن در مورد نگرانی‌های فرزندتان، باید برای یافتن راه‌حل نیز به آن‌ها کمک کنید.

برای مثال، اگر فرزند شما نگران خوابیدن در جای دیگری است، نباید به او بگویید که نرود. چرا‌که با انجام این کار، کودک شما احساس می‌کند که اضطرابش مانع انجام کارهایش می‌شود. شما باید با توجه به نوع اضطراب او راه‌حل‌های مفیدی را ارائه کنید تا او بتواند در محل دیگری به خواب برود.

راهکارهای درمانی ترس کودک از تاریکی و تنهایی

 

سایر راهکار‌هایی که به کاهش اضطراب کودکان کمک می‌کنند:

  • به فرزند خود بیاموزید که علائم اضطراب را در خود تشخیص دهد.
  • کودک خود را تشویق کنید تا اضطراب خود را مدیریت کند و در صورت نیاز از شما کمک بخواهد.
  • كودكان در هر سنی از انجام امور روزمره تکراری اعتماد‌به‌نفس می‌گیرند، بنابراین سعی كنید تا جای ممکن تغییری در روال زندگی روزانه آن‌ها ایجاد نکنید.
  • اگر فرزند شما به‌دلیل حوادث نا‌گواری مانند مرگ عزیز یا جدایی دچار اضطراب شده است، به‌دنبال کتاب یا فیلم‌هایی باشید که به او در درک احساساتش کمک می‌کنند.
  • اگر می‌خواهید تغییری مانند تغییر منزل یا مدرسه را انجام دهید، در مورد آنچه اتفاق خواهد افتاد، با فرزند خود صحبت کنید و او را برای ایجاد تغییر آماده کنید. در عین حال تلاش کنید که خودتان نیز پریشان و مضطرب نباشید.
  • با کودک خود تکنیک‌های ساده ریلکس کردن را تمرین کنید. برای مثال، برای ریلکس کردن 3 نفس عمیق و آهسته بکشید. برای نفس کشیدن هوا را از بینی خود و با شمارش تا عدد 3 وارد کنید و برای بازدم، هوا را از دهان خود با شمارش تا عدد 3 خارج کنید و یا از تکنیک‌های ذهن‌آگاهی کمک بگیرید.
  • در برخی شرایط پرت کردن حواس کودکان خردسال می‌تواند مفید باشد. به‌عنوان مثال، اگر کودک از رفتن به مهدکودک مضطرب می‌شود، با او در راه مهد بازی کنید (مثلاً از او بخواهید که رنگ ماشین‌ها را بگوید.)
  • یک جعبه خالی را به «جعبه نگرانی» تبدیل کنید. از فرزندتان بخواهید که نگرانی‌های خود را بنویسد یا نقاشی کند و آن‌ها را در جعبه بیندازد. با این کار می‌توانید به نگرانی‌های کودک خود پی ببرید و به او کمک کنید.

 

چه زمانی از متخصص کمک بگیریم؟

اگر اضطراب فرزند شما شدید، مداوم و پایدار است و در انجام امور روزمره او اختلال ایجاد کرده است، لازم است که از یک روانشناس  کودک خوب کمک بگیرید. اگر اضطراب فرزند شما بر تحصیل و مدرسه او هم تأثیر گذاشته است، ایده خوبی است که در کنار مراجعه به روانشناس، با معلمان و مسئول بهداشت مدرسه فرزند خود نیز صحبت کنید.

در آخر به یاد داشته باشید که اضطراب و پریشانی شما بر کودکان تأثیر می‌گذارد، پس اگر به اضطراب دچار هستید، در درجه اول باید مشکل خودتان را بر‌طرف نمایید.

نویسنده: میترا سیفان – روانشناس

 

خوانندگان محترم چنانچه سوالی در زمینه اضطراب در کودکان دارید در قسمت نظرات مطرح کنید تا در اسرع وقت پاسخگو باشیم.

در ادامه بهترین متخصصان رواندرمانی کودک  را در سراسر کشور معرفی خواهیم کرد، شما با مراجعه به پروفایل متخصص مربوطه می‌توانید وقت خود را به صورت “آنلاین” رزرو کنید.

لیست بهترین روانشناسان کودک تهران
لیست بهترین روانشناسان کودک اصفهان
لیست بهترین روانشناسان کودک اهواز
لیست بهترین روانشناسان کودک تبریز
لیست بهترین روانشناسان کودک رشت
لیست بهترین روانشناسان کودک شیراز
لیست بهترین روانشناسان کودک کرج
لیست بهترین روانشناسان کودک قم
لیست بهترین روانشناسان کودک کرمانشاه
لیست بهترین روانشناسان کودک همدان

پزشک خوب، سامانه آنلاین رزرو اینترنتی نوبت از روانشناسان و روانپزشکان و سایر تخصص های پزشکی است که به شما کمک می‌کند بهترین متخصصان را در کوتاه ترین زمان و در نزدیکی محل زندگی خود پیدا کرده و وقت خود را به صورت “آنلاین” رزرو نمایید.

نظر بدهید

You may also like