آلزایمر و فراموشی | علائم و نشانه‌های فراموشی

توسط نغمه عثمانپور
این مقاله توسط نغمه عثمانپور ترجمه شده است.

بیماری آلزایمر یا بیماری فراموشی نوعی اختلال عملکرد مغزی است که با تضعیف تدریجی ناخودآگاه در استخراج اطلاعات و افکار همراه است. در واقع آلزایمر نوعی زوال عقل است که بر حافظه، تفکر و رفتار فرد تاثیر می‌گذارد. علائم در نهایت به حدی شدید می‌شود، که فرد دیگر نمی‌تواند کارهای روزمره اش را انجام دهد. در این مقاله به بررسی این بیماری، علل و درمان آن می‌پردازیم.

فهرست مطالب
  •  

    آلزایمر یا فراموشی چیست؟

    بیماری آلزایمر نوعی اختلال پیشرونده مغزی است که باعث از بین رفتن سلول های مغزی (تحلیل رفتن) و در نهایت مرگ آن‌ها می‌شود. آلزایمر شایع‌ترین علت زوال عقل است. این بیماری باعث از دست رفتن حافظه در فرد می‌شود.

    علائم اولیه بیماری شامل فراموش کردن وقایع یا مکالمات اخیر است. با پیشرفت بیماری، فرد بیمار دچار فراموشی در حافظه کوتاه مدت و بلندمدت می‌شود و توانایی انجام کارهای روزمره را از دست می‌دهد.

    داروهای فعلی بیماری آلزایمر ممکن است به طور موقت علائم را بهبود بخشیده و یا سرعت پیشرفت این بیماری را کاهش دهد. این روش‌های درمانی به بیماران آلزایمری کمک می‌کند تا عملکرد روزانه خود را به حداکثر برسانند، و برای مدتی بتوانند استقلال خود را حفظ کنند. برنامه ها و خدمات مختلف می‌توانند به حمایت از بیماران آلزایمر و مراقبان آن‌ها کمک کند.

    هیچ درمانی برای این بیماری یا تغییر روند بیماری در مغز وجود ندارد. در مراحل پیشرفت بیماری، عوارض شدید ناشی از کاهش عملکرد مغز، مانند کمبود آب بدن، سوء تغذیه و عفونت منجر به مرگ می‌شود.

    این بیماری اغلب در افراد بالای ۶۵ سال رخ می‌دهد. تنها ۱۰ درصد بیماران سنشان کمتر از ۶۵ سال است.

    با بدتر شدن علائم، یادآوری وقایع و شناخت نزدیکان برای فرد بیمار دشوار می‌شود. در نهایت یک فرد مبتلا به فراموشی به یک پرستار تمام وقت نیازمند خواهد بود.

     

    آلزایمز

     

    علائم بیماری آلزایمر

    بیماری آلزایمر یک بیماری پیشرونده است. به این معنی که علائم با گذشت زمان بدتر و بدتر می‌شوند. از دست دادن حافظه یکی از ویژگی های اصلی و یکی از اولین علائم این بیماری است.

    علائم به تدریج طی ماه‌ها و سال‌ها ظاهر می‌شوند. اگر علائم به سرعت رخ دهد، ممکن است فرد نیاز به مراقبت های پزشکی داشته باشد، زیرا می‌تواند باعث ایجاد سکته در فرد شود.

    در ابتدا، فرد مبتلا به بیماری ممکن است از داشتن مشکل در به خاطر سپردن چیزهای مختلف و مشکل در سازماندهی افکارش باخبر باشد.

    علائم بیماری آلزایمر عبارت اند از:

    از دست دادن حافظه:

    در این بیماری، فرد در به خاطر سپردن اطلاعات به مشکل برمی‌خورد. این نشانه می‎تواند منجر به موارد زیر شود:

    • تکرار سوالات و مکالمات
    • گم کردن اشیاء
    • فراموش کردن رویدادها یا قرارهای مهم
    • فراموش کردن نام اعضای خانواده و نزدیکان
    • سرگردانی و یا گم شدن فرد
    • مشکل در یافتن کلمات مناسب برای بیان افکار و یا شرکت در مکالمات

     

    نقض شناختی:

    فرد مبتلا به آلزایمر در استدلال و انجام کارهای پبچیده به مشکل برمی‌‌خورد. این بیماری باعث مشکل در تمرکز و فکر کردن به ویژه در مفاهیم انتزاعی مانند اعداد می‎شود.

    • از دست دادن درک و استدلال در مواجهه با خطرات و مفهوم امنیت
    • مشکل در پرداخت پول و صورت حساب
    • مشکل در انجام کارهای چندمرحله‌ای مانند پوشیدن لباس

     

    قضاوت و تصمیم گیری:

    یکی از علائم این بیماری کاهش توانایی تصمیم‌گیری و قضاوت در موقعیت‌های روزمره است. به عنوان مثال فرد بیمار ممکن است در تعاملات اجتماعی انتخاب‌های ضعیفی داشته باشد یا لباس‌های نامناسب در شرایط آب و هوایی مختلف بپوشد.

     

    مشکل در تشخیص اعضای خانواده و نزدیکان:

    فرد بیمار ممکن است توانایی تشخیص چهره افراد را از دست بدهد، و دائما وسایل شخصی‌اش را گم کند. این مسائل به دلیل مشکلات بینایی در فرد نیست.

     

    تغییر در شخصیت و رفتار فرد:

    تغییرات مغزی که در بیماری آلزایمر رخ می‎دهد، می‎تواند بر خلق و خو و رفتار فرد تاثیر بگذارد.

    • افسردگی
    • بی علاقگی
    • کناره گیری اجتماعی
    • نوسانات خلقی
    • بی اعتمادی به دیگران
    • پرخاشگری و تحریک پذیری
    • تغییر در روند خواب
    • سرگردانی
    • از دست دادن توانایی و مهارت‌ها
    • هذیان، مانند باور داشتن به این که چیزی به سرقت رفته

    درباره آلزایمر بیشتر بخوانید. 

     

    مراحل بیماری آلزایمر (خفیف، متوسط و شدید)

    در کل بیماری آلزایمر به سه مرحله اصلی تقسیم می‌شود.

     

    مرحله یک (علائم اولیه):

    در مراحل اولیه بیماری، نشانه اول از دست دادن حافظه است. علائم اولیه این بیماری در فرد مبتلا شامل موارد زیر است:

    • فراموش کردن مکالمات و رویدادهای اخیر
    • گم کردن اشیاء
    • فراموش کردن نام اشیاء و مکان های مختلف
    • مشکل در به خاطر آوردن کلمه درست
    • سوالات مکرر
    • تصمیم گیری نامناسب
    • از دست دادن انعطاف پذیری و از دست دادن تمایل به امتحان کردن چیزهای جدید

    از دیگر علائم اولیه این بیمای می‎توان به افزایش اضطراب، تغییرات خلقی و تحریک پذیری اشاره کرد.

     

    مرحله دوم (مرحله میانی):

    با پیشرفت بیماری، مشکلات حافظه بدتر می‌شوند. فرد بیمار در طی زمان اسم اعضای خانواده و نزدیکان را فراموش می‌کند، و گاهی در شناخت آن‎ها با مشکل مواجه خواهد شد.

    علائم دیگر مرحله میانی شامل موارد زیر است:

    • افزایش آشفتگی و گمراهی. به عنوان مثال: گم شدن، سرگردانی و فراموش کردن ساعت و روز
    • رفتار وسواسی، تکراری یا تکانشی
    • هذیان (اعتقاد به چیزهای غیر واقعی) یا احساس پارانوئید و مشکوک بودن در مورد مراقبان یا اعضای خانواده
    • از دست دادن تکلم (آفازی)
    • خواب آشفته
    • تغییرات خلقی، مانند نوسانات مکرر خلقی ، افسردگی و احساس اضطراب، ناامیدی یا آشفتگی فزاینده
    • دیدن یا شنیدن چیزهای غیرواقعی (توهم)

    برخی از افراد همچنین تعدادی علائم زوال عقلی عروقی را تجربه می‎کنند. زوال عقلی عروقی یا خِرَدسودگی رَگی، زمانی رخ می‌دهد که خون‌رسانی محدود به مغز به یاخته‌های این اندام آسیب می‌رساند. در این مرحله، فردی که به بیماری آلزایمر مبتلا است معمولاً برای کمک به زندگی روزمره به حمایت نیاز دارد. به عنوان مثال، ممکن است برای غذا خوردن، لباس پوشیدن و استفاده از توالت به یک مراقب نیاز داشته باشند.

     

    مرحله سوم (مرحله شدید):

    در مرحله سوم آلزایمر، علائم به طور فزاینده‌ای شدت می‌گیرند، و می‌تواند حتی برای اطرافیان و مراقبان بیمار نیز ناراحت کننده باشند. یکی از علائم مرحله میانی آلزایمر توهم و هذیان است که در طول بیماری پدیدار می‌شود. گاهی اوقات افراد مبتلا به آلزایمر می‌توانند نسبت به اطرافیان خود مشکوک و خشن باشند.

    از دیگر علائمی که می‌تواند در طی بیماری ایجاد شود، عبارت‌اند از:

    • مشکل در خوردن و بلعیدن (دیسفاژی)
    • مشکل در راه رفتن بدون کمک
    • کاهش وزن، در برخی موارد بسیار شدید
    • دفع ادرار ناخواسته (بی‌اختیاری ادراری) یا بی اختیاری مدفوع
    • مشکل در تکلم
    • مشکلات قابل توجه در حافظه کوتاه مدت و بلندمدت

    در مراحل شدید بیماری آلزایمر، افراد ممکن است به مراقبت تمام وقت و کمک به غذا‌خوردن، حرکت و مراقبت شخصی احتیاج داشته باشند.

     

    آلزایمر 1

     

    چه افرادی بیشتر در خطر ابتلا به آلزایمر هستند؟

    اگرچه هنوز مشخص نیست که چه چیزی باعث ابتلا به بیماری آلزایمر می‌شود، عوامل مختلفی برای افزایش خطر ابتلا به این بیماری شناخته شده است.

     

    سن

    سن مهمترین عامل در ابتلا به آلزایمر است. احتمال ابتلا به آلزایمر در افراد بالای ۶۵ سال و افراد مسن بسیار بیشتر است. به غیر از افراد مسن، تقریبا از هر ۲۰ نفر ۱ نفر زیر ۶۵ سال ممکن است به آلزایمر مبتلا شود. این بیماری آلزایمر زودرس نام دارد، و افراد حدود ۴۰ ساله معمولا به آن مبتلا می‌شوند.

    مطلب بیشتر: روانشناسی سالمندی چیست؟ 

     

    سوابق خانوادگی

    ژن هایی که از والدین خود به ارث می‌برید می‌توانند در خطر ابتلا به بیماری آلزایمر نقش داشته باشند. اما در بعضی از خانواده‌ها، بیماری آلزایمر به دلیل وراثت یک ژن منفرد ایجاد می‌شود و خطرات انتقال بیماری بسیار افزایش می‌یابد. اگر چندین نفر از اعضای خانواده شما طی چند نسل و به ویژه در سنین جوانی دچار زوال عقل شده‌اند، بهتر است برای کسب اطلاعات و مشاوره در مورد احتمال ابتلا به بیماری آلزایمر در بزرگسالی، از مشاوره ژنتیک کمک بگیرید.

     

    سندروم داون (نشانگان داون):

    افراد مبتلا به سندرم داون بیشتر در معرض خطر ابتلا به بیماری آلزایمر قرار دارند. دلیل این امر این است که نقص ژنتیکی که باعث سندرم داون می‌شود، می‏‏‎تواند باعث شود که به مرور زمان پلاک‌های آمیلوئید در مغز تجمع یابند و در برخی افراد منجر به بیماری آلزایمر شود.

     

    آسیب مغزی:

    افرادی که از ناحیه سر آسیب جدی دیده‌اند، ممکن است در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به بیماری آلزایمر باشند.

     

    دیگر ریسک فاکتورهای که باعث آلزایمر می شوند شامل:

    • ناشنوایی
    • افسردگی درمان نشده
    • تنهایی یا انزوای اجتماعی
    • کم تحرکی

     

    درمان آلزایمر

    تا‌کنون هیچ درمانی برای آلزایمر شناخته نشده است. به عبارتی برگشت سلول‌های مغزی از مرگ امکان پذیر نیست. با این حال مصرف دارو می‎تواند علائم این بیماری را کاهش دهد، و کیفیت زندگی فرد، خانواده و مراقبان او را بهبود بخشد.

     

    مصرف دارو برای علائم شناختی:

    داروهایی به نام مهارکننده‌های کولین استراز می‌توانند علائم شناختی را کاهش دهند. این علائم شامل: از دست دادن حافظه، تغییر روند فکر، مشکل در تصمیم‌گیری و سرگردانی است. این داروها ارتباطات عصبی در سراسر مغز را بهبود می‌بخشند و روند پیشرفت این بیماری را کند می‌کنند.

    سه داروی رایج با تأیید سازمان غذا و دارو (FDA) برای درمان علائم بیماری آلزایمر عبارتند از:

    • دونپزیل (Donepezil)، برای تمام مراحل بیماری
    • گالانتامین (Razadyne)، برای درمان مراحل خفیف تا متوسط
    • ریواستیگمین (Exelon)، برای درمان مراحل خفیف تا متوسط

    داروی دیگری به نام ممانتین (Namenda)، دارای مجوز برای درمان بیماری آلزایمر از متوسط تا شدید می‌باشد. ترکیبی از ممانتین و دونپزیل (Namzaric)  نیز برای درمان این بیماری تجویز می‌شود.

     

    درمان‌های عاطفی و رفتاری

    تغییرات عاطفی و رفتاری مرتبط با بیماری آلزایمر می‌تواند چالش برانگیز باشد. افراد ممکن است به طور فزاینده‌ای تحریک‌پذیری، اضطراب، افسردگی، بی قراری، مشکلات خواب و … را تجربه کنند.

    شناسایی آنچه باعث این رفتارها شده و اجتناب یا تغییر این موارد می‌تواند به بیمار کمک کند تا با تغییرات مقابله کند. عوامل موثر ممکن است شامل تغییر محیط یا مراقبان جدید باشد.

    برای حل موانع و افزایش راحتی ، امنیت و آرامش روانی فرد اغلب می‌توان محیط را تغییر داد. در برخی موارد، پزشک ممکن است داروهایی را برای این علائم توصیه کند. مانند:

    • داروهای ضد افسردگی، برای تغییر خلق و خو
    • داروهای ضد اضطراب
    • داروهای ضد روان‌پریشی، برای توهم، هذیان، یا پرخاشگری

    منابع:

    1. medical news today
    2. nhs.uk 

     

    در صورت بروز آلزایمر در خود یا اطرافیانتان بهتر است هرچه سریع‌تر به یک متخصص مغز و اعصاب مراجعه کنید. شما می‌توانید با مراجعه با سایت پزشک خوب از بهترین متخصصان مغز و اعصاب در ایران نوبت بگیرید.

    آلزایمر

    دیگر مقالات پیشنهادی پزشک خوب