فوبیا یا ترس چیست؟ چگونه با آن مقابله کنیم؟

توسط نغمه عثمانپور
این مقاله توسط نغمه عثمانپور ترجمه شده است.

فوبیا یا هراس نوعی ترس شدید، غیرمنطقی و غیرواقعی است. فوبیا یک نوع اختلال اضطراب است. افراد مبتلا به این اختلال، معمولا از برخورد با آن موقعیت یا شیء که باعث ترس آن‌ها می‎شوند خودداری می‎کنند. به عنوان مثال، کسی که ترس از عنکبوت دارد (Arachnophobia) ممکن است تمایل نداشته باشد عنکبوت را لمس کند یا حتی به عکس آن نگاه کند. در این مقاله به بررسی این اختلال، انواع فوبیا و درمان آن می‎پردازیم.

فهرست مطالب
  •  

    فوبیا چیست؟

    فوبیا (phobia) یک ترس بسیار شدید و غیرطبیعی نسبت به یک موجود، شیء، مکان و یا موقعیت خاص است. اگر به اختلال فوبیا مبتلا باشید، بعد از مواجعه با ترس خود، احساس وحشت شدیدی را تجربه خواهید کرد. برخلاف اختلالات اضطراب عمومی، فوبیا معمولا به یک شرایط خاص مرتبط است.

    برای تجربه علائمی که باعث وحشت شخص می‌شود، لازم نیست در آن موقعیت قرار بگیرد. تصور کردن آن می‎تواند باعث شود مغز در شرایطی قرار بگیرد که شخص احساس خطر کند.

     

    علائم شایع فوبیا

    • احساس سرگیجه، سبکی سر و ضعف
    • احساس خفگی
    • تپش قلب
    • درد و گرفتگی در قفسه سینه
    • ناتوانی در تکلم
    • تعریق
    • احساس گرگرفتگی
    • حالت تهوع، استفراغ یا اسهال
    • احساس بی‎حسی یا سوزن سوزن شدن بدن
    • لرزش
    • ناراحتی معده
    • خشکی دهان
    • فشار خون بالا

     

    فوبیا

     

    دلایل ایجاد فوبیا

    عوامل ژنتیکی و محیطی می‎تواند در ایجاد این اختلال تاثیرگذار باشد. کودکانی که والدین‎شان به اختلالات اضطرابی مبتلا هستند بیشتر در معرض خطر ابتلا به این بیماری قرار دارند. حوادث ناراحت کننده‌ای مانند: تجربه غرق شدن می‎تواند باعث ایجاد فوبیا شود. قرار گرفتن در فضاهای تنگ، ارتفاعات بلند و گزش حیوانات و حشرات همگی می‎توانند باعث فوبیا شوند.

    ایجاد اختلال فوبیا، پس از صدمات مغزی بسیار شایع است. سوء مصرف مواد مخدر و افسردگی از دیگر فاکتورهای خطری است که می‌توان به آن اشاره کرد.

    فوبیا نسبت به دیگر اختلالات جدی روانی مانند اسکیزوفرنی، علائم مختلفی دارد. در اسکیزوفرنی افراد دچار هذیان، توهم، پارانویا، آنهدونیا (فقدان لذت) و … می‎شوند. ممکن است بیماری فوبیا برای یک سری غیر منطقی به نظر بیاید، اما افرادی که این اختلال را دارند دچار هذیان و توهم نمی‎شوند.

     

    مطالب بیشتر: با ترس های شدید و غیر معقول خود چه کنیم؟

     

    انواع فوبیا و تعریف آن ها

     

    • آگورافوبیا (Agoraphobia)

    آگورافوبیا نوعی اختلال است که در آن فرد از قرار گرفتن در محیط‎هایی که نمی‎تواند از آن خارج شود می‎ترسد. افراد مبتلا به آگورافوبیا از قرار گرفتن در محیط‌های شلوغ و پرجمعیت و یا گیر افتادن در آن می‌ترسند. آن‎ها معمولا از رفتن به مکان‎های شلوغ اجتناب می‎کنند و در خانه می‎مانند.

    بسیاری از افراد مبتلا به آگورافوبیا همیشه از اینکه نتوانند از محیط شلوغ فرار کنند و حمله عصبی به آن‎ها دست دهد می‎ترسند. و این امر تا حدی درست است. افراد بیمار که مشکلات سلامتی مزمن دارند می‎توانند در چنین شرایطی به فوریت‎های پزشکی احتیاج داشته باشند.

    مکان‎های عمومی مانند حمل و نقل عمومی، قرار گرفتن در جشنواره‎های مختلف و دیگر مکان‎های پرجمعیت می‎تواند برای این افراد خطرناک باشد.

     

    • اختلال اضطراب اجتماعی ( فوبیای اجتماعی)

    نام دیگر فوبیای اجتماعی، اختلال اضطراب اجتماعی است. این ترس شدید مربوط به قرار گرفتن در موقعیت‎های اجتماعی است. و ممکن است فرد را به انزوا بکشاند. فوبیای اجتماعی می‎تواند آنقدر شدید باشد که ساده‎ترین تعاملات مانند سفارش غذا و پاسخگویی به تلفن باعث وحشت شخص شود. افراد مبتلا به هراس اجتماعی معمولا برای برای جلوگیری از وحشت از خانه خارج نمی‎شوند.

     

    • ترس از سخنرانی یا گلوسوفوبیا (Glossophobia)

    این اختلال به اختلال اضطراب عملکرد و یا ترس از سخنرانی در مقابل دیگران مشهور است. افرادی که به این اختلال مبتلا هستند حتی زمانیکه به این موضوع فکر می‎کنند دچار اضطراب و استرس شدید می‎شوند. گلوسوفوبیا با مصرف دارو و رواندرمانی قابل معالجه است.

     

    فوبیا

     

    • بلندی هراسی یا آکروفوبیا (Acrophobia)

    این نوع فوبیا مربوط به ترس از ارتفاع است. افراد مبتلا به این ترس از قرار گرفتن در جای بلند مانند کوه، پل‎ها و ساختمان‎های بلند احساس وحشت می‎کنند. علائم شامل سرگیجه، حمله عصبی و از دست دادن کنترل، تعریق، بی‌حسی و حتی بی‎هوش شدن می‎باشد.

     

    • تنگناهراسی یا کلاستروفوبیا (claustrophobia)

    در این نوع فوبیا افراد از گیرکردن در جاهای تنگ و مکان‎های کوچک احساس وحشت می‎کنند. مانند گیر کردن در آسانسور. علائم تنگناهراسی شامل: تپش قلب، نفس نفس زدن و بی‎هوشی است. تنگناهراسی از طریق مصرف دارو، رواندرمانی و هیپنوتیزم قابل درمان است.

     

    • ترس از پرواز یا آویوفوبیا (Aviophobia)

    به این نوع فوبیا، ترس از پرواز نیز گفته می‌شود. چندین عامل برای ایجاد این نوع فوبیا وجود دارد، که می‎تواند به دلیل یک اتفاق یا چندین فاکتور مختلف ایجاد شود.

    تاثیر مستقیم یک اتفاق که می‎تواند بر اثر تجربه بدی باشد که از پرواز داشته‎اید و یا تجربه سقوط افراد نزدیک‎تان می‎تواند باعث ایجاد این اختلال شود.

     

    • ترس از دندان پزشکی یا دنتوفوبیا (Dentophobia)

    به ترس از دندانپزشک یا اقدامات دندانپزشکی، دنتوفوبیا گفته می شود. این نوع فوبیا معمولا پس از تجربه ناخوشایند در مطب دندان پزشکی بروز می‎دهد. این اختلال در صورت درمان نشدن می‎تواند سلامت دندان‎های شما را به خطر بیاندازد.

     

    Dentophobia فوبیا

     

    • ترس از خون یا هموفوبیا (Hemophobia)

    به ترس از خون یا آسیب دیدگی هموفوبیا گفته می‎شود. فرد مبتلا به این اختلال ممکن است در اثر تماس با خون خود یا فرد دیگر از حال برود.

     

    مطلب بیشتر: هموفوبیا یا ترس از خون چگونه درمان می‎شود؟

     

    • عنکبوت هراسی یا آرکنوفوبیا (Arachnophobia)

    ترس از عنکبوت و گزش باعث ایجاد این نوع فوبیا می‎شود. مثل همه فوبیاهای خاص، ترس از عنکبوت اغلب با رواندرمانی به خصوص تکنیک‌های شناختی رفتاری، معالجه می‌شود.

     

    • سگ هراسی یا سینوفوبیا (Cynophobia)

    سینوفوبیا یا سگ هراسی به ترس غیر منطقی از سگ گفته میشود. سگ هراسی در زیر مجموعه حیوان هراسی قرار می‎گیرد.

     

    • ترس از تاریکی یا نیکتوفوبیا (Nyctophobia)

    نیکتوفوبیا به ترس از تاریکی گفته می‎شود. این فوبیا به عنوان یک ترس ساده از تاریکی در کودکی آغاز می‎شود. که اگر در کودکی درمان نشود، در نوجوانی پیشرفت می‎کند و به عنوان یک فوبیا شناخته می‎شود.

     

    راه های درمان فوبیا

    درمان‎های فوبیا می‎تواند مصرف دارو، رواندرمانی و حتی ترکیبی از این دو باشد.

     

    رفتار درمانی شناختی (CBT)

    رفتار درمانی شناختی (CBT) ، یکی از متداول‎ترین روش‎ها برای درمان فوبیا است. که با قرار گرفتن در شرایط ایجاد کننده ترس در یک محیط تحت کنترل انجام می‎شود. این نوع درمان می‎تواند فوبیا را درمان کند و اضطراب شخص را تا حد قابل توجهی کاهش دهد.

    رواندرمانی بر شناخت افکار منفی، تغییر باور‎های ناکارآمد و کاهش واکنش‎های منفی به وضعیت هراس کمک می‎کند. تکنیک‎های جدید رفتار درمانی شناختی، از فناوری واقعیت مجازی استفاده می‎کند تا افراد با خیال راحت در معرض منابع ترس‎شان قرار بگیرند.

     

    درمان دارویی

    دارو‎های ضد افسردگی و ضد اضطراب می‎تواند به واکنش‎های عاطفی و جسمی هنگام ترس کمک کنند. مصرف هم دارو و هم مشاوره می تواند ‎بسیار مفید باشد.

    اگر فوبیای خاصی دارید بسیار مهم است که به دنبال درمان آن باشید. غلبه بر ترس ممکن است دشوار باشد اما غیر ممکن نیست. با یک درمان سریع می‎توانید بر ترس‎های خود غلبه کرده و زندگی بهتری داشته باشید.

    منابع

    1. HEALTHLINE 

     

    با کلیک بر روی لینک زیر و مراجعه به سایت پزشک خوب می توانید با بهترین روانشناسان ایران در ارتباط بوده و از آن ها وقت اینترنتی دریافت کنید.

    روان شناس (فوبیا)

     

     

    دیگر مقالات پیشنهادی پزشک خوب