اختلال بی‌خوابی چیست؟ علائم اختلال خواب و راه‌های درمان آن

توسط نغمه عثمانپور
0 نظر

اختلال بی‌خوابی: برخی افراد هر چند هم که خسته باشند در خوابیدن مشکل دارند. عده‌ای دیگر نصفه شب از خواب بیدار می‌شوند و با اضطراب، مدام به ساعت نگاه می‌کنند. از آنجا که افراد مختلف به میزان مختلفی از خواب نیاز دارند، بی‌خوابی با کیفیت خواب و احساس شما پس از خواب تعریف می‌شود نه تعداد ساعتی که خوابیده‌اید. در این مقاله به بررسی “بی‌خوابی” ، عوامل تاثیر‌گذار و درمان آن می‌پردازیم.

 

فهرست مطالب

اختلال خواب چیست؟

انواع مختلف اختلال بی‌خوابی

چه افرادی بیشتر در خطر ابتلا به اختلال بی‌خوابی هستند؟

علائم و نشانه‌های اختلال بی‌خوابی

عوارض اختلال بی‌خوابی:

تشخیص اختلال بی‌خوابی

درمان اختلال خواب

 

اختلال خواب چیست؟

بی‌خوابی یا “INSOMNIA” به ناتوانی در به خواب رفتن در شب گفته می‌شود، که منجر به از بین رفتن حس شادابی و احساس کسلی در فرد می‌شود.

اختلال بی‌خوابی یک اختلال بسیار شایع بین افراد جامعه است و باعث از بین رفتن توانایی و انرژی شما در طول روز می‌شود. بی‌خوابی مزمن می‌تواند مشکلات سلامتی جدی ایجاد کند.

انجمن روانپزشکان آمریکا، بی‌خوابی را اختلالی تعریف می‌کنند که در آن فرد نمی‌تواند بخوابد و یا اینکه در هنگام خواب سریعا از خواب می‌پرد. تشخیص اختلال بی‌خوابی با بررسی این دو معیار قابل بیان است:

  1. مشکلات خواب حداقل سه شب در هفته به مدت حداقل سه ما اتفاق می‌افتد.
  2. مشکلات خواب باعث ایجاد پریشانی عمده یا مشکلات عملکردی در زندگی فرد می‌شود.

مشکل ایجاد کننده بی‌خوابی می‌تواند در افراد متفاوت باشد. به عنوان مثال نوشیدن بیش از حد کافئین در طول روز و یا یک مسئله پیچیده‌تر مانند یک بیماری زمینه‌ای و یا حتی استرس و اضطراب بیش از حد میتواند باعث ایجاد بی‌خوابی شود.

خبر خوب این است که بسیاری از مشکلات بی‌خوابی بدون مراجعه به پزشک و یا مصرف دارو‌های خواب‌آور با تغییر سبک زندگی قابل درمان است.

با بررسی دلایل اساسی و ایجاد تغییرات ساده در عادت‌های روزمره و تغییر محیط خواب می‌توانید بی‌خوابی را درمان کنید و در نهایت یک خواب خوب داشته باشید.

 

insomnia

 

انواع مختلف اختلال بی‌خوابی

بی‌خوابی حاد:

  • به طور معمول در صورت نبود عوامل بیرونی استرس‌زا خود به خود برطرف می‌شود.
  • به دلیل شرایط موقعیتی استرس‌زا، مانند شغل جدید و استرس امتحانات رخ می‌دهد.
  • معمولا تا یک ماه ادامه دارد.

بی‌خوابی گذرا:

  • کمتر از یک هفته طول می‌کشد.
  • معمولا به دلیل وجود اختلالات دیگر، تغییر در محیط خواب و استرس یا افسردگی رخ می‌دهد.

بی‌خوابی مزمن:

  • بی‌خوابی معمولا یک اختلال کوتاه مدت و گذرا است.
  • در بعضی موارد بی‌خوابی می‌تواند مزمن شود که در نتیجه‌ی یک بیماری یا یک اختلال روانی رخ می‌دهد.
  • بیش از یک ماه طول می‌کشد.

 

چه افرادی بیشتر در خطر ابتلا به اختلال بی‌‌‌خوابی هستند؟

سن:

بی‌خوابی در هر سنی ممکن است رخ دهد اما با افزایش سن احتمال ابتلا به آن افزایش می‌یابد.

 

سابقه خانوادگی و ژنتیک:

ژنتیک می‌تواند بر روی بی‌خوابی تاثیر گذار باشد. ژنتیک همچنین بر روی خواب عمیق و خواب آلودگی نیز تاثیر‌گذار است.

 

محیط یا شغل:

موارد زیر می‌توانند چرخه خواب و بیداری شما را مختل کنند:

  • شیفت کاری یا کار شبانه
  • صدا یا نور
  • گرما و سرما
  • سفرهای مکرر به شهرهایی که از نظر موقعیت زمانی با هم تفاوت دارند.

 

سبک زندگی

عادت‌های غلط زندگی می‌توانند خطر ابتلا به مشکلات خواب را افزایش دهند. تغییر در روند خواب یا تغییر روال عادی می‌تواند زمان خواب شما را مختل کند. بعنوان مثال: بیدار شدن از خواب برای مراقبت از کودکتان باعث می‌شود در طول روز مرتبا چرت بزنید.

مصرف کافئین، نیکوتین، الکل و دیگر مواد مخدر و تماشای تلویزیون در نزدیک زمان خوابتان

استرس

استرس یا نگرانی در مورد مدرسه، محل کار، روابط عاطفی و مرگ یکی از عزیزان باعث افزایش اختلال بی‌خوابی در فرد می‌شوند.

نگرانی در مورد اینکه آیا خواب کافی خواهید داشت و دائما کنترل کردن ساعت، خطر ابتلا به اختلال بی‌خوابی را افزایش می‌هد.

جنسیت

اختلال بی‌خوابی در زنان بیشتر از مردان دیده می‌شود. احساس ناراحتی و تغییرات هورمونی در طول بارداری و یائسگی می‌تواند باعث ایجاد مشکل در خواب شود.

 

insomnia

 

علائم و نشانه‌های اختلال بی‌خوابی:

 حتی اگر زمان کافی و شرایط مناسب برای خوابیدن را داشته باشید، علل عمده اختلال بی‌خوابی، مشکل در خوابیدن و از خواب پریدن است. در گذشت زمان اختلال خواب درمان نشده می‌تواند عواقب جدی مانند: بالا بردن ریسک مبتلا شدن به انواع بیماری‌ها و تصادفات جاده‌ای در اثر خواب آلودگی را به همراه داشته باشد. از نشانه‌های اختلال بی‌خوابی می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • قبل از اینکه به خواب بروید، مدت زمان طولانی در تخت خوابتان بیدار بمانید و زمان زیادی برای به خواب رفتن نیاز داشته باشید.
  • زمان خوابتان کم باشد. ممکن است در طول شب چندین بار بیدار شوید و بیشتر شب را بیدار بمانید. بیشتر افراد مسن این علائم را دارند.
  • صبح خیلی زود از خواب بیدار شوید و دیگر قادر به خوابیدن نیستید.
  • کیفیت خوابتان پایین است. اکثر اوقات وقتی که بیدار می‌شوید احساس بی‌رمقی و کسلی دارید و در طول روز خواب‌آلود هستید. در تمرکز بر روی کارهایتان مشکل دارید. بی‌خوابی می‌تواند احساس اضطراب، افسردگی و تحریک‌پذیری را افزایش دهد.

 

عوارض اختلال بی خوابی:

خواب برای جسم و ذهن بسیار مهم است. در کوتاه مدت، بی‌خوابی می‌تواند تمرکز را دشوار کند. ممکن است دائما احساس عصبی بودن و بی‌قراری داشته باشید.

بی‌خوابی مزمن می‌تواند بر عملکرد مغز، قلب و سایر اعضای بدن تاثیر بگذارد، و خطر ابتلا به برخی از بیماری‌ها را افزایش دهد و در صورت ابتلا به بیماری مشکلات و علائم بیماری را افزایش دهد. این شرایط عبارت‌اند از:

  • ایجاد مشکلات تنفسی مانند آسم
  • مشکلات قلبی، مانند آرتیمی، نارسایی قلبی، بیماری عروق کرونر قلب، و فشار خون بالا
  • شرایط سلامت روان مانند اضطراب، افسردگی و افکار خودکشی. بی‌خوابی همچنین ریسک ابتلا به اختلال مصرف را افزایش می‌دهد.
  • عوارض بارداری مانند: داشتن درد بیشتر در هنگام زایمان، زایمان زودرس و داشتن نوزاد با وزن کم.
  • مشکلات سیستم ایمنی بدن،‌ دفاع طبیعی بدن در برابر میکروب‌ها و بیماری‌ها. این مشکلات می‌تواند منجر به التهاب در بدن شما شود یا مبارزه با عفونت‌ها را دشوارتر کند.
  • مشکل در متابولیسم بدن: عدم خواب کافی می‌تواند سطح هورمون‌هایی را که به هضم غذا کمک می‌کنند، تغییر دهد. این امر می‌تواند خطر اضافه وزن و چاقی، سندروم متابولیک و دیابت را افزایش دهد.

 

تشخیص اختلال بی‌خوابی:

اگر کمبود خواب بر فعالیت‌های روزمره شما تاثیرگذار بوده، هر چه سریع‌تر باید به پزشک مراجعه کنید. تشخیص پزشک برای کسی که در طول هفته حداقل 3 شب را در به خواب رفتن مشکل دارد، اختلال بی خوابی یا “insomnia” خواهد بود. پزشک ممکن است آزمایشات بیشتری انجام دهد تا ببیند بی‌خوابی شما عارضه‌ای ایجاد کرده است یا خیر.

قبل از مراجعه به پزشک، زمان‌های به خواب رفتنتان و همچنین طول خوابتان را یادداشت کنید. یک دفترچه یادداشت خواب می‌تواند به پزشک کمک کند تا مشکل خواب شما را بفهمد و اینکه آیا فعالیت‌های خاصی روی خواب شما تأثیر می‌گذارد یا خیر. زمانی که می‌خوابید، مدت زمانی را که بیدار هستید و همچنین زمانی را که الکل یا کافئین مصرف می‌کنید، یادداشت کنید.

 

گرفتن شرح حال و معاینه بالینی

پزشک شما ممکن است بخواهد در مورد علائم و نشانه‌های شما، عوامل خطر و سابقه بی‌خوابی در خانواده اطلاعاتی کسب کند. برای درک بهتر مشکل خواب، ممکن است پزشک از شما بخواهد پرسشنامه‌ای را پر کنید یا جزئیاتی از این قبیل عادت‌های خواب از شما بخواهد:

  • چه مدت است که در به خواب رفتن مشکل دارید و جند روز در هفته نمی‌توانید به درستی بخوابید؟

  • وقتی می‌خواهید بخوابید (در روزهای تعطیل و روزهای کاری) چه مدت طول می‌کشد به خواب بروید؟

  • چه مدت طول می‌کشد تا به خواب بروید، چند بار شب بیدار می‌شوید و چه مدت طول می‌کشد تا دوباره بخوابید؟

  • وقتی که از خواب بیدار می‌شوید چقدر احساس سرزندگی و شادابی می‌کنید؟ و در طول روز چقدر احساس کسلی و بی‌رمقی دارید؟

  • چه زمانی در روز تلویزیون نگاه می‌کنید؟

  • آیا در خواب خروپف می‌کنید و یا در نفس کشیدن مشکل دارید؟

برای یافتن مشکل خواب شما، پزشک ممکن است درباره مسائل زیر از شما اطلاعات بگیرد:

  • هرگونه بیماری جسمی یا مشکل روانی.
  • درباره‌ی داروهایی که مصرف می‌کنید.
  • درباره وضعیت بارداری و یائسگی
  • مصرف کافئین و الکل و حتی مصرف مواد مخدر

پزشک شما برای رد سایر مشکلات پزشکی که ممکن است روی خواب شما تأثیر بگذارد، معاینه فیزیکی و چکاپ بدنی انجام خواهد داد. او قلب و ریه‌های شما را معاینه می‌کند و به دنبال بیماری‌های دیگر که باعث بی‌خوابی می‌شود مانند آپنه خواب می‌گردد.

 

آزمایش‌های تشخیص اختلال بی خوابی

علاوه بر گرفتن شرح حال، پزشک ممکن است برای شما یک سری آزمایش تشخیصی بنوسید.

آزمایش پلی سومنوگرافی (مطالعه خواب):

برای بررسی سایر مشکلات خواب، مانند اختلالات ریتم شبانه‌روزی ، آپنه خواب و نارکولپسی.

آزمایش خون:

 برای بررسی مشکلات تیروئید یا سایر بیماری‌های جسمی که می‌تواند خواب را تحت تأثیر قرار دهد.

 

 

insomnia

 

درمان اختلال خواب

تغییر سبک زندگی اغلب می‌تواند به بهبود بی‌خوابی کوتاه مدت کمک کند.

عادت‌های خواب سالم:

  • اتاق خوابتان را همیشه مرتب نگه دارید. در یک اتاق خنک و آرام بخوابید. از نور ال‌ای‌دی در اتاق خواب استفاده نکنید، زیرا باعث مختل شدن چرخه خواب می‌شود. اتاقتان را تاریک نگه دارید.
  • زمان خواب و بیداریتان را تنظیم کنید، حتی برای آخر هفته‌ها.
  • مصرف کافئین و قهوه را به حداقل برسانید.
  • قبل از خواب ورزش نکنید. (ورزش در نزدیکی زمان خواب می‌تواند خوابتان را مختل کند.) 5 تا 6 ساعت قبل از خواب ورزش نکنید.
  • در طول روز چرت کوتاه نداشته باشید.
  • آخر شب و در هنگام خواب غذا نخورید.
  • قبل از خواب یک لیوان شیر بنوشید.

مصرف دارو

  • بنزودیازپین‌ها: می‌توانند اعتیاد‌آور باشند و باید فقط برای چند هفته مصرف شوند.
  • آگونیست‌های گیرنده‌های بنزودیازپین: مانند زولپیدم، زالپلون و ازوپیکلون. عوارض جانبی ممکن است شامل اضطراب باشد. عوارض جانبی نادر ممکن است شامل واکنش شدید آلرژیک یا انجام فعالیت‌های ناخواسته هنگام خواب مانند راه رفتن، غذا خوردن یا رانندگی باشد.
  • آگونیست‌های گیرنده ملاتونین: مانند راملتئون. عوارض جانبی نادر ممکن است شامل انجام فعالیت‌هایی در خواب مانند راه رفتن، غذا خوردن یا رانندگی یا واکنش شدید آلرژیک باشد.
  • آنتاگونیست‌های گیرنده‌های اورکسین: مانند سووروکسانت. این دارو برای افرادی که نارکولپسی دارند توصیه نمی‌شود.

مصرف داروهای خواب‌آور می‌تواند عوارض جدی در پی داشته باشد. بنابراین توصیه می‌شود در ابتدا سبک زندگیتان را تغییر دهید، و قبل از مصرف دارو حتما با پزشک مشورت کنید.

منابع

  1. NIH
  2. NHS.uk

در صورت داشتن اختلال خواب می‌توانید با رفتن به سایت پزشک خوب، از بهترین روانشناسان ایران نوبت دریافت کنید.

رزرو نوبت

 

نظر بدهید

You may also like