تنفس در زایمان طبیعی باید چگونه باشد؟ | تکنیک‌های زایمان طبیعی آسان

توسط مهناز جلدی
این مقاله توسط مهناز جلدی ترجمه شده است.

تنفس در زایمان از لحظه شروع تا زمانی که نوزاد به دنیا می‌آید نقش بسیار مهمی دارد. شاید تصور کنید تکنیک‌های تنفسی حین زایمان فقط برای کمک به مادر هستند؛ اما این تصور اشتباهی است و در واقع این تکنیک‌ها به تامین اکسیژن کافی برای نوزاد و مادر کمک می‌کنند. تکنیک‌های تنفس حین زایمان سیستم گردش خون را فعال می‌کنند و با بهبود عملکرد قلب و تنفس به کنترل درد کمک می‌کنند. در این مقاله ۴ تکنیک تنفس در مراحل مختلف زایمان طبیعی را شرح می‌دهیم.

فهرست مطالب

چرا تنفس صحیح در زایمان طبیعی مهم است؟

خیلی از متخصصان بر این باورند که تنفس در زایمان یک عمل خود به خودی است؛ با این حال در کارگاه‌های آموزش زایمان طبیعی چند تکنیک پایه تنفسی وجود دارد که به مادران در طول زایمان کمک می‌کند تا کمتر درد بکشند.

برای اینکه اجرای الگوهای تنفسی موثرتر باشد بهتر است همسر یا مامای همراه در اتاق زایمان تکنیک‌ها را اجرا کند. مشاهده تکنیک‌ها و تکرار همزمان آن‌ها توسط مادر به او کمک می‌کند تا روی تنفسش تمرکز بیشتری داشته باشد.

از طرف دیگر تنفس کنترل نشده در حین زایمان باعث ایجاد استرس و مضطرب شدن مادر می‌شود. تنفس‌های کوتاه و کنترل نشده می‌تواند باعث «هایپر ونتیلیشن» (Hyperventilation یا تند دمی به معنی دم و بازدم بیش از حد و به هم خوردن تعادل سیستم تنفسی است.) و از دست دادن هوشیاری شود.

تکنیک های تنفس در زایمان طبیعی

زمانی که فرایند زایمان آغاز می‌شود، به کار گرفتن تکنیک‌های تنفس به تنظیم سرعت زایمان و همچنین فراهم کردن انرژی لازم برای لحظه تولد کمک می کنند.

 

۱- شروع انقباضات: تنفس شکمی یا آهسته

وقتی انقباض‌ها شروع می‌شوند تنفس شکمی یا آهسته را به کار بگیرید. در تنفس شکمی باید از طریق بینی نفس‌های عمیق بکشید و هوا را وارد شکم کنید و بازدم را از طریق دهان انجام دهید. توجه داشته باشید که بازدم باید از دم طولانی‌تر باشد و بین دم و بازدم‌ها چند ثانیه مکث داشته باشید. هدف از تنفس شکمی در زایمان طبیعی این است که با ریتم انقباض‌ها هماهنگ شده و درد را کنترل کنید.

۲- تنفس در زایمان (مرحله فعال): تنفس کوتاه و تند

هرچه از شروع انقباض‌ها زمان بیشتری می‌گذرد تنفس‌ها کوتاه‌تر و تعداد آن‌ها بالاتر می‌رود. با این حال مادر هنوز هم می‌تواند از تکنیک تنفس بینی و دهان استفاده کند. وقتی احساس کردید که انقباض‌ها به جایی رسیده‌اند که بین آن‌ها نمی‌توانید صحبت کنید تنفس کوتاه و سریع را شروع کنید.

در این مرحله با شروع هر انقباض کمی هوا را از راه بینی وارد کنید و وقتی اتقباض به پایان می‌رسد هوا را از دهان خارج کنید. بازدم را می‌توانید در یک مرحله انجام دهید یا آن را به چهار مرحله تقسیم کنید.

اگر انقباض‌ها افزایش پیدا کرد تنفس میانی (قفسه سینه) را اجرا کنید. تنفس‌های کوتاه میزان اکسیژن دریافتی نوزاد را افزایش داده و به کنترل درد خودتان هم کمک می کند.

تکنیک تنفس در زایمان طبیعی

۳- تنفس در مرحله انتقالی: نفس نفس زدن (تنفس متغیر)

وقتی دهانه رحم حدود ۵ سانتی متر باز شده است تنفس کوتاه و منظم دیگر چندان کمکی به شما نمی‌کند. در این مرحله باید تنفس خود را با سرعت و شدت مراحل زایمان هماهنگ کنید. بهتر است ۶ هفته قبل از زایمان این تکنیک تنفس در زایمان را تمرین کنید.

وقتی مادر در مرحله فعال زایمان قرار دارد تنفس صحیح به او کمک می کند تا از احساس فشارش کاسته شود. در این تکنیک تنفسی نفس‌های بسیار کوتاه از طریق بینی و دهان انجام می‌شود. وقتی انقباض شروع می‌شود از طریق بینی نفس بکشید و دو بار پشت سر هم از طریق دهان بازدم را اجرا کنید (درست مثل وقتی که می‌دوید و نفس نفس می‌زنید.)

۴- تکنیک تنفس در مرحله آخر زایمان

در آخرین مرحله زایمان آماده هستید تا فرزند خود را به دنیا آورید. هدف از کنترل تنفس در در مرحله انتقالی و مرحله آخر زایمان این است که تا زمانی که ماما یا پزشک اجازه نداده است زور نزنید. زور زدن تنها باید وقتی اتفاق بیفتد که دهانه رحم به طور کامل باز شده باشد.

به دلیل احساس فشاری که در این مرحله در معقد احساس می‌کنید تمایل به زور زدن خواهید داشت. اما به کار بردن تکنیک‌های تنفسی به شما در پرت کردن حواستان کمک می‌کند.

زمانی که احساس کردید نیاز به زور زدن دارید نفس عمیق بکشید و ریه‌هایتان را از هوا پر کنید. سپس چانه خود را به سمت قفسه سینه نزدیک کنید و آرام آرام طی ۶ مرحله با صدای «هی» (hee) هوا را خارج کنید. در انتها تصور کنید یک شمع روبرویتان روشن است و می‌خواهید آن را خاموش کنید. بازدم آخر را مثل فوت کردن یک شمع با صدای «هوو» (who) انجام دهید.

بعد از اجرای این تکنیک می‌توانید به طور عادی نفس بکشید. این کار را سه بار انجام دهید تا برای دفعه بعد که نیاز به زور زدن دارید انرژی ذخیره کنید. به خاطر داشته باشید که زور زدن باید ۵ تا ۶ ثانیه طول بکشد. مامای همراه یا همسرتان می‌تواند برایتان زمان بگیرد.

وقتی زور می‌زنید نفستان را حبس نکنید و عضلات لگن را ریلکس کنید. این کار به خروج راحت‌تر نوزاد کمک می‌کند. حبس کردن نفس باعث آسیب به کف لگن و اختلال در اکسیژن رسانی به نوزاد می‌شود.

تکنیک‌های ریلکسیشن در زایمان طبیعی

در زایمان طبیعی رحم باید منقبض شود تا بتواند نوزاد را به سمت دهانه رحم هل دهد. یادگیری تکنیک های ریلکسیشن در کنار تکنیک‌های تنفس در زایمان به شما کمک می‌کند تا عبتوانید ضلات دیگر بدنتان را رها کنید و تمرکز و انرژی خود را روی عضلات رحم بگذارید.

برای یادگیری این تکنیک‌ها می‌توانید به یک ماما مراجعه کنید و آن‌ها به همراه همسرتان اجرا کنید. در حین اجرای تکنیک‌ها می‌توانید به یک بالش تکیه دهید یا دراز بکشید. از عضلات پنجه پا شروع کنید، به سمت سر پیش بروید و تلاش کنید تمام عضلات را ریلکس کنید.

مربی در هر مرحله از شما می‌خواهد تا عضلات مختلفی را منقبض کنید. مثلاً در یک مرحله از شما می‌خواهد دست چپتان را منقبض کنید و همزمان سایر عضلاتتان را بررسی می‌کند تا مطمئن شود که منقبض نشده‌اند. این کار را با گرفتن و بلند کردن سایر عضلات انجام می‌دهد. زمانی که شما دست چپتان را منقبض می‌کنید دست راست و پاها باید به اندازه‌ای رها و سنگین باشند که مربی نتواند آن‌ها را با دست خود بلند کند.

ریلکسیشن در دوران بارداری

هدف از انجام این تمرین‌ها این است که یاد بگیرید تمام تمرکز خود را روی یک عضله قرار داده و بقیه عضلات بدن را رها کنید. بهتر است از ماه‌ها قبل از زایمان این تمرین‌ها را شروع کنید تا در طول زایمان به راحتی بتوانید بدنتان را رها کنید.

برای مدیریت بهتر استرس و تمرکز راحت‌تر در طول فرایند زایمان و دوره نه ماهه بارداری، می‌توانید از تکنیک‌های ذهن آگاهی هم استفاده کنید. برای آشنایی با ذهن آگاهی و تکنیک‌های آن مطالعه مطالب زیر را به شما پیشنهاد می‌کنیم:

جمع بندی

دیر یا زود لحظه ای می‌رسد که فرزند شما آماده ورود به دنیا است. بنابراین اگر قصد زایمان طبیعی دارید بهتر است از قبل به همراه ماما و همسرتان تکنیک‌های تنفس در زایمان را تمرین کنید. سه ماهه آخر بارداری زمان مناسبی برای یادگیری این تکنیک‌ها است.

البته حتی اگر قصد دارید فرزند خود را با عمل سزارین به دنیا آورید باز هم این تکنیک‌ها در رفع استرس به شما کمک خواهند کرد. یادگیری این تکنیک‌ها و سایر تکنیک‌های گفته شده در کلاس‌های آموزش بارداری به شما کمک می‌کند تا زایمان آسان‌تری را تجربه کنید.

مطلب مرتبط: بهداشت روان زنان در بارداری (اضطراب و افسردگی در بارداری)

منابع:

۱. You are Mom

۲. Parents


حضور ماما در کنار مادر در طول دوران بارداری و در اتاق زایمان و آموزش تکنیک‌های تنفس در زایمان می‌تواند به داشتن یک زایمان طبیعی ساده‌تر کمک کند. در پزشک خوب می‌توانید به بهترین ماماهای ایران دسترسی داشته باشید و از آن‌ها به صورت اینترنتی و غیر حضوری نوبت رزرو کنید. برای رزرو نوبت روی دکمه زیر کلیک کنید:

لیست ماما

دیگر مقالات پیشنهادی پزشک خوب