وسواس فکری عملی | نکاتی درباره OCD که باید بدانیم.

توسط نغمه عثمانپور
این مقاله توسط نغمه عثمانپور ترجمه شده است.

اختلال وسواس فکری عملی (OCD)، نوعی اختلال روانی است، که افراد را در هر سنی تحت تاثیر قرار می‎دهد. این اختلال زمانی بروز می‎کند که فرد دچار چرخه وسواس و اجبار می‎شود. در این مقاله به بررسی نکاتی کاربردی درباره این اختلال می‎پردازیم.

فهرست مطالب
  • وسواس فکری-عملی (OCD) چیست؟

    وسواس فکری-عملی (Obsessive-Compulsive Disorder)، یک اختلال روانشناختی است که در آن افراد عقاید و احساس مکرر برای انجام کارهای مختلف دارند. که باعث می‎شود آنها بخواهند کاری را مدام تکرار کنند.

    رفتارهایی مانند: شستن دست به طور غیرطبیعی و تمیزکاری مکرر باعث می‎شود به طور قابل توجهی فعالیت‎های روزمره و تعاملات اجتماعی فرد دچار اختلال شود.

    وسواس ها تصورات و افکار ناخواسته‌ای هستند که احساس آزاردهنده شدیدی ایجاد می‎کنند و فرد را مجبور به انجام کاری می‎کنند. انجام مکرر کارها (اجبار) رفتاری است که فرد برای خلاص شدن از شر وسواس و یا کاهش استرس خود انجام می‎دهد.

    اختلال وسواس فکری عملی شامل مسائلی مانند؛ جویدن ناخن و یا تفکرات منفی نیست. کسی که اختلال وسواس فکری عملی دارد، ممکن است وجود یک سری از اعداد و رنگ‌ها را خوب و یک سری را بد بداند، و یا اینکه بعد از لمس یک شیء کثیف بخواهد بیست بار دستش را بشوید. اگرچه ممکن است که نخواهد این کارها را انجام دهد اما در مقابل انجام ندادنشان احساس ناتوانی می‌کند.

    همه افراد عادات و افکاری دارند که گاهی اوقات تکرار می‌شوند. افراد مبتلا به اختلال وسواس فکری – عملی توانایی کنترل وسواس خود را ندارند.

    اختلال وسواس فکری – عملی بیشتر حول یک موضوع خاص است. به عنوان مثال: ترس آلوده شدن به میکروب ها. ممکن است فرد به اجبار آنقدر دست هایش را بشورد که دست هایش زخمی شوند. (وسواس شستشو)

    علائم وسواس فکری-عملی

     

    علائم وسواس فکری – عملی  

    وسواس فکری – عملی به طور مداوم در ذهن فرد در حال تکرار شدن است. افکار و تصاویر تکراری که به صورت مداوم و ناخواسته در ذهن فرد ظاهر می‎شوند و باعث افزایش اضطراب و پریشانی در فرد می‎شود. ممکن است سعی کنید آن‎ها را نادیده بگیرید و یا از شر آن‌ها خلاص شوید.

    وسواس شامل موارد زیر است:

    ترس از آلودگی:

    • مایعات بدن (مانند: ادرار، خون و مدفوع)
    • میکروب/ بیماری (مانند: تبخال، اچ آی وی)
    • آلاینده‌های محیطی (مانند: آزبست، تابش)
    • مواد شیمیایی خانگی (مانند: پاک کننده ها، حلال ها) 

     

    از دست دادن کنترل:

    • ترس از اقدام بر اساس انگیزه ای برای آسیب رساندن به خود
    • ترس از اقدام بر اساس انگیزه ای برای آسیب رساندن به دیگران
    • ترس از دیدن تصاویر خشن یا وحشتناک
    • ترس از فحاشی یا توهین و ترس از سرقت

     

    افکار جنسی ناخواسته:

    • افکار و یا تصاویر جنسی انحرافی
    • وسواس در مورد گرایش جنسی
    • وسواس در مورد داشتن رابطه جنسی خشن نسبت به دیگران

     

    وسواس مذهبی:

    • نگرانی در مورد بخشیده نشدن و آزردن خدا
    • رعایت پاکی و ناپاکی از لحاظ شرعی و آبکشی

     

    صدمه:

    • ترس از مسئولیت یک اتفاق وحشتناک (مانند: آتش سوزی، سرقت)
    • ترس از آسیب رساندن به دیگران به دلیل عدم دقت کافی (مانند: انداختن چیزی روی زمین که ممکن است باعث لغزش و آسیب رساندن به شخصی شود)

     

    وسواس های مربوط به کمال گرایی:

    • ترس از دست دادن یا فراموش کردن اطلاعات مهم
    • ناتوانی در تصمیم گیری در مورد نگه داشتن یا دورریختن اشیاء
    • نگرانی در مورد گم کردن وسایل

     

    دیگر وسواس ها:

    • نگرانی از ابتلا به بیماری جسمی (مانند: سرطان یا بیماری ای که یکی از اعضای خانواده گرفته)
    • ایده های خرافاتی در مورد اعداد و رنگ های شانس
    • وسواس درباره اینکه در را قبل از خروج از خانه بستم؟! و یا اینکه اجاق گاز را خاموش کردم؟!
    • استرس شدید وقتی که اشیا مرتب یا قرینه نیستند (وسواس تقارن)
    • ترس از رانندگی در جای شلوغ

     

    علائم وسواس در عمل   

    وسواس های فکری – عملی رفتار هایی هستند که احساس می‌کنید مجبور به انجام آنها هستید. این رفتارها که شما را مجبور به انجام عملی می‌کنند، یک سری رفتار هستند که در پاسخ به استرس و اضطراب و جلوگیری از وقوع یک اتفاق بد انجام می‌شوند. با این حال انجام این اعمال تنها به صورت موقت شما را از اضطراب نجات می‌دهد.

    شما ممکن است برای رهایی از این اضطراب اقداماتی را انجام دهید تا استرس خود را کنترل کنید. این اقدامات شامل: شستشو و نظافت بیش از حد، کنترل کردن چیزهای مختلف مثل اجاق گاز و داشتن یک برنامه سفت و سخت است.

    از علائم وسواس فکری – عملی می‎توان به موارد زیر اشاره کرد:

    • شستن دست تا زمانیکه زخمی شود.
    • بررسی کردن منظم در برای اطمینان از بسته بودن
    • چیدن وسایل به یک روش خاص

    دلائل ایجاد وسواس فکری- عملی

     

    دلائل ایجاد وسواس فکری عملی

    مشخص نیست که چه عواملی باعث وسواس فکری – عملی می‎شود. اما عواملی که در زیر ذکر شده می‎تواند در ایجاد این اختلال موثر باشد.

    • ژنتیک: مبتلا شدن به اختلال وسواس فکری – عملی در خانواده هایی که سابقه ی این اختلال را دارند بیشتر است.
    • زیست شناسی: OCD می‎تواند نتیجه تغییرات شیمیایی در بدن و یا عملکرد مغز باشد. برخی از افراد مبتلا به OCD دارای فعالیت های مغزی غیرمعمول و یا سطح کم ماده شیمیایی سروتونین در بدنشان هستند.
    • اتفاقات زندگی: OCD ممکن است در افرادی که مورد آزار و اذیت و تمسخر قرار گرفته اند و یا اینکه از نظر عاطفی نادیده گرفته شده اند، بیشتر دیده شود. گاهی اوقات پس از یک واقعه مهم مانند سوگواری و زایمان شروع می‎شود.
    • شخصیت: افراد مرتب، دقیق با استانداردهای شخصیتی بالا ممکن است بیشتر دچار OCD شوند. همچنین افرادی که در زندگی شان بسیار استرس دارند و یا احساس مسئولیت پذیری بیشتری به خود و دیگران دارند.
    • یادگیری: وسواس فکری عملی را می‎توان از رفتارهای اعضای خانواده با یکدیگر یاد گرفت.
    • سایر اختلالات روانی: OCD ممکن است به سایر اختلالات روانی مانند اختلالات اضطراب، افسردگی، سوء مصرف مواد مخدر و یا اختلالات تیک مرتبط باشد.

     

    راه های درمان OCD

    OCD معمولا با دارو و یا روان درمانی یا ترکیبی از هردو قابل درمان است. اکثر بیماران OCD به درمان پاسخ می‎دهند، اما تعدادی دیگر همچنان علائم اختلال را دارند.

    دارو

    مهارکننده‎های بازجذب سروتونین، که شامل مهارکننده های انتخابی بازجذب سروتونین است برای کمک به کاهش علائم OCD استفاده می‎شود.

    مهارکننده های بازجذب سروتونین اغلب در درمان OCD نسبت به افسردگی به دوزهای روزانه بالاتری احتیاج دارد. و ممکن است ۸ تا ۱۲ هفته طول بکشد تا اثر بگذارند.

    تحقیقات نشان می‎دهد که در صورت بهبود نیافتن اختلال با این دارو، استفاده از داروی ضدروان پریشی می‎تواند بسیار موثر باشد.

    اگر پزشک دارویی برای شما تجویز کرد، مطمئن شوید:

    • از مزایا و عوارض داروی تجویز شده باخبر هستید.
    • بدون صحبت با پزشک خود دارو را قطع نکنید. ترک خودسرانه دارو باعث بازگشت مجدد بیماری و حتی عود شدید بیماری می‎شود.
    • هرگونه عوارض یا حساسیت به دارو را به پزشک اطلاع دهید. ممکن است به تغییر دوز و یا حتی تغییر دارو احتیاج داشته باشید.

     

    مراجعه به روانپزشک یا روانشناس

    روان درمانی می‎تواند یک درمان موثر برای بزرگسالان و کودکان مبتلا به OCD باشد.

    تحقیقات نشان می‌دهد انواع خاصی از روان درمانی از جمله: رفتاردرمانی شناختی (CBT) و سایر درمان های مرتبط (به عنوان نمونه: معکوس سازی عادت)، می‌تواند مانند دارو موثر باشد.

    درمان وسواس فکری-عملی

     

    دیگر گزینه های درمانی

    در سال ۲۰۱۸، FDA اعلام کرد که تحریک مغناطیسی مغز (TMS) برای درمان وسواس فکری – عملی در بزرگسالان می‎تواند موثر باشد.

     

    منابع

    1. NIMH
    2. International OCD Foundation

    در صورتیکه با هرگونه وسواس فکری عملی درگیر هستید و شرایط برای شما و اطرافیانتان سخت و سخت تر میشود، بهتر است هرچه زودتر از یک روانشناس خوب کمک بگیرید. با کمک پزشک خوب، میتوانید بهترین مشاوران فردی را در سراسر ایران بیابید و از آنها وقت بگیرید.

    OCD

    دیگر مقالات پیشنهادی پزشک خوب