سواستفاده جنسی در کودکان و بزرگسالان و پیامدهای روانی آن

توسط تیم محتوای پزشک خوب
این مقاله توسط تیم محتوای پزشک خوب ترجمه شده است.

تجاوز یا سو استفاده جنسی (خشونت جنسی) به فعالیت جنسی گفته می‌شود که بدون رضایت فرد انجام شود. سواستفاده جنسی از کودکان یا بزرگسالان می‌تواند تاثیر منفی و مخربی روی سلامت روان آن‌ها بگذارد. در این مقاله قصد داریم درباره سواستفاده جنسی در کودکان و بزرگسالان و آثار روانی آن صحبت کنیم.

فهرست مطالب
  • سو استفاده جنسی چیست؟

    سو استفاده جنسی که از آن به عنوان تجاوز یا خشونت جنسی نیز یاد می‌شود، هر فعالیت جنسی است که بدون رضایت فرد صورت می‌گیرد.

    از جمله اقدامات جنسی که مصداق تجاوز هستند، شامل: لمس جنسی ناخواسته، رابطه جنسی دهانی اجباری (تجاوز دهانی) و تجاوز جنسی است.

    مهم نیست که کدام عمل اتفاق بیافتد، در هر صورت تقصیری متوجه فرد قربانی نیست.

    انواع سو استفاده جنسی

    رفتار جنسی به دو دسته کلی سالم و ناسالم تقسیم می‌شود. رفتار جنسی سالم دارای دو شرط است. شرط اول آن که هر دو طرف با تماس یا انجام فعالیت جنسی رضایت کامل داشته باشند و اجباری برای آن‌ها صورت نگیرد. شرط دوم آن که رابطه جنسی متناسب با شرایط و موقعیتی چون مکان مناسب یا تناسب سن در طرف شکل بگیرد. در طی وقوع سوء استفاده جنسی یکی از دو شرط بیان شده بطور کامل رعایت نمی‌شود. تجاوز جنسی یک نوع رایج از سوء استفاده جنسی است که ممکن است در موقعیت‌های متفاوتی رخ دهد.

    بطور کلی سوء استفاده جنسی به چند دسته زیر تقسیم می‌شود :

    تجاوز جنسی : این نوع از سوء استفاده به معنای تحمیل رابطه جنسی به یک فرد بدون رضایت او است که می‌تواند اشکال متفاوتی چون مرد به زن، زن به مرد، مرد و زن به کودک، زن به زن و مرد به مرد داشته باشد. در واقع هر شکل از رابطه جنسی که در آن رضایت نباشد، تجاوز جنسی به حساب می‌آید.

    حمله ناخوشایند : لمس کردن نامناسب و خشن بدن فرد قربانی که بطور ناگهانی و بدون رضایت او رخ می‌دهد.

    مزاحمت جنسی : هر رفتاری که باعث شود یک فرد احساس ناراحتی و ناامنی در ارتباط با بدن یا جنسیت خود کند به معنای مزاحمت جنسی است. رفتارهایی چون متلک گویی و پیام‌های مناسب درباره ظاهر، نگرش یا رفتار یک فرد در این دسته از سوء استفاده جنسی قرار دارد.

     

    آمارهایی از تعداد قربانیان خشونت جنسی

    خشونت جنسی، یک مشکل گسترده است که ممکن است برای هر فردی اتفاق بیافتد. چه زن و چه مرد!

    طبق آماری که موسسه ملی بهداشت اعلام کرده است، در آمریکا، یک نفر از هر سه زن و یک نفر از هر چهار مرد، در طول زندگی خود خشونت جنسی را تجربه می‌کند.

    به دلیل شرم و ترسی که بسیاری از قربانیان از گزارش سوءاستفاده جنسی دارند، این آمار احتمالا بالاتر از اعداد اعلام شده است.

    طبق گزارشات صورت گرفته، اکثر قربانیان، فرد متجاوز را می‌شناسند: ۸۰ درصد از تجاوزهای جنسی توسط شخصی انجام می‌شود که قربانی آن را می‌شناسد.

    مانند همسایگان، عضوی از خانواده یا حتی شریک عاطفی یا همسر.

    علائم سو استفاده جنسی چیست؟

    اگر نگران هستید که یکی از عزیزانتان مورد خشونت جنسی قرار گرفته باشد، عدم قضاوت و پرسش مستقیم از آنها می‌تواند منجر به تسکین احساسات و ایجاد حس پشتیبانی شود.

    علائمی که ممکن است یک فرد بالغ مورد آزار جنسی قرار گرفته باشد، عبارتند از:

    اگر نیاز به دریافت راهنمایی در این زمینه دارید،روی دکمه زیر کلیک کنید
    لیست روانشناسان

    سو استفاده جنسی در زنان

    سوء استفاده جنسی به معنای مجبور کردن یک نفر به انجام رفتار جنسی است؛ در صورتی که آن فرد تمایلی به انجام این کار ندارد. این رفتار ناشایست ممکن است هم برای زنان و هم برای مردان رخ دهد. موضوع این بخش از مقاله ما در ارتباط با زنانی است که مورد آزار جنسی قرار می‌گیرند. تحقیقات نشان داده زنانی که مورد آزار و اذیت جنسی قرار می‌گیرند نسبت به سایر زنان، نارضایتی بیشتری از بدن خود دارند. در واقع این دسته از زنان با وقوع چنین رفتار ناگواری، یک تاثیر منفی از بدنشان در ذهن خود ایجاد می‌کنند؛ این تصویر در ذهن زنانی که در کودکی و قبل از ۱۲ سالگی دچار سوء استفاده جنسی قرار می‌گیرند نسبت به سایر زنان پررنگ‌تر است.

    دسته دیگر مشکلاتی که به سراغ این زنان قربانی می‌رود در ارتباط با ابعاد شخصیتی آن‌ها است. پس از وقوع این حادثه تلخ، زنان قربانی دچار مشکلاتی چون اعتماد به سایر افراد، کاهش  عزت نفس،عدم احساس امنیت، مشکلات جنسی، اختلال اضطراب و مصرف مواد می‌شوند. این نوع از زنان اغلب در برقراری رابطه جنسی به مشکل برمی‌خورند و در واقع با طرف مقابل خود راحت نیستند و برقراری رابطه در روشنایی دوری می‌کنند.

    سو استفاده جنسی در مردان

    همانطور که در بخش بالا اشاره کردیم؛ سوء استفاده جنسی یک رفتار ناشایست و غیراخلاقی است که وقوع آن برای هم‌مرد و هم‌زن توسط سایر افراد تلخ و ناراحت کننده است. طبق تحقیقات انجام شده از هر شش مرد، حداقل یک مرد در زمان کودکی یا بزرگسالی خود مورد سوء استفاده جنسی قرار گرفته است. حتی ممکن است این آمار اعلام شده بیشتر هم باشد؛ چرا که اکثر مردان تمایلی به بیان این موضوعات در ارتباط با خود ندارند.

    وقوع این حادثه برای مردان عوارض متفاوتی به همراه دارد. مردان قربانی سایر افراد را چون شخصی متقلب، بدخواه و غیرقابل تصور می‌بینند و از برقراری رابطه عاطفی دچار آشفتگی و دگرگونی می‌شوند. پس این دسته از مردان از سایر افراد فاصله می‌گیرند و حتی ممکن است حس ناامنی و دوری را در رابطه عاشقانه خود هم وارد کنند.

    مردان قربانی در بیان احساسات خود دچار تردید و ناچاری هستند و نمی‌توانند تمایز و تفاوت بین عشق، رابطه جنسی، احساسات واقعی فریب را تشخیص دهند. خود این مردان ممکن است که متوجه سردرگمی‌ها و رفتار غیرعادی خود نشوند و آن را موضوعی طبیعی بدانند. حتی برخی از این مردان قربانی با برقراری رابطه‌های جنسی مکرر تلاش برای رفع مشکلات خود می‌کنند؛ در حالی که ممکن است نسبت به حل این موضوع هیچ بینش و آگاهی نداشته باشند.

     

    علائم سواستفاده جنسی از کودکان

    • صدمات به دستگاه تناسلی از جمله کبودی یا خونریزی
    • رفتار جنسی نامتناسب با سن یا داشتن دانش جنسی زیاد
    • بازگشت و پس رفت به عادت های گذشته مانند خیس کردن رختخواب (شب ادراری) یا مکیدن انگشت شست
    • ترس از تعویض لباس یا استحمام
    • ترس از تنها ماندن در شب یا کابوس دیدن
    • ناراحتی یا اضطراب جدید به خصوص در حضور بزرگسالان
    • نگرانی یا ترس بیش از حد
    • اضطراب شدید یا طغیان خشم
    • دوری گزینی از خانواده و دوستان

    مطلب بیشتر: علائم افسردگی در کودکان

    اگر والدین یا سرپرستان نگران سوءاستفاده جنسی از کودکان خود هستند، باید به آرامی اما مستقیما سؤال کنند. در حالی که ممکن است برخی از کودکان خودشان درباره سوءاستفاده جنسی صحبت کنند، اما بسیاری اینگونه نیستند.

    اگر کودک شما مشکوک به حادثه است، از قرار دادن کودک در شرایطی که ممکن است با یک فرد متجاوز بالقوه روبرو شود و توسط یک بزرگسال تحت نظارت قرار نگیرد، خودداری کنید.

    اگر نیاز به دریافت راهنمایی در این زمینه دارید،روی دکمه زیر کلیک کنید
    لیست روانشناسان کودک

    سوء استفاده جنسی در رابطه

    آزار و سوء استفاده جنسی می‌تواند به صورت خشونت خانگی و تهدید توسط همسر یک شخص، برای برقراری تماس یا رابطه جنسی ناخواسته صورت پذیرد. در واقع رابطه جنسی اجباری توسط همسر هم در دسته تجاوزات جنسی قرار دارد؛ چرا که فرد قربانی با نارضایتی تن به رابطه جنسی می‌دهد. تحقیقات انجام شده نشان داده که در موارد اندکی زنان با اعمال خشونت تمایل به برقراری چنین روابط اجباری با همسران خود دارند؛ پس آمار بیشتر چنین سوء استفاده‌ای توسط مردان صورت می‌گیرد.

     

    عکس العمل ها و پیامدهای خشونت جنسی

    برخی از بازماندگان خشونت جنسی برای مقابله با سوء استفاده جنسی، اتفاق را انکار می‌کنند و ناخودآگاه خود را تا حدی از واقعیت جدا می‌کند تا بتوانند تجربه و خاطرات آسیب زا را تحمل کنند.

    اختلالات گسستگی در قربانیان تجاوز در کودکی بیشتر از جمعیت عادی مشاهده می‌شود. کودکانی که ۹ سال یا کمتر سن دارند، به ویژه در شرایط سوء استفاده شدید جنسی، جسمی یا عاطفی، مستعد ابتلا به اختلالات گسستگی هستند.

    سو استفاده جنسی می‌تواند منجر به ایجاد شوک، ترس، اندوه و در برخی موارد اضطراب یا افسردگی و حتی اختلال استرس پس از سانحه، صدمات جسمی و یا ایجاد افکار خودکشی شوند. این موارد می‌تواند بر سلامتی، موقعیت شغلی و کیفیت روابط فرد تأثیر منفی بگذارد.

    اما نکته مهم این است که اگر حادثه تجاوز تأیید شد، حتما آن را به مراجع ذی ربط، گزارش کنید.

    همچنین درمان به موقع، آموزش مهارت های مقابله ای و بهرمندی از شبکه پشتیبانی اجتماعی می‌تواند بار فشارها را تسکین دهد و به بهبودی قربانیان کمک کند.

    پیامدهای روانی سوء استفاده جنسی

    فردی که قربانی یک سوء استفاده جنسی است؛ دچار پیامد‌های ناگواری چون شوک، ترس و ناباوری می‌شود. این دسته از افراد در اغلب زمان‌ها دچار احساس گناه، سرزش، انزوا و کابوس‌های شبانه می‌شوند. علائم بلند مدت در فرد قربانی شامل اضطراب، ترس و استرس است. افرادی که دچار چنین حوادث ناگواری می‌شوند تا مدت‌ها بعد دچار استرس و اضطراب شدید می‌شوند و با روبرو شدن با محیط‌ها و شرایط مشابه با آزار جنسی، علائم فیزیکی و روانی شدید و غیرطبیعی از خود نشان می‌دهند.

    سوء استفاده جنسی هیچگاه از ذهن فرد قربانی پاک و به فراموشی سپرده نمی‌شود و تاثیر عمیق و ناگواری در زندگی فرد دارد. این تاثیرات منفی زمانی در زندگی قربانی بیشتر نقش می‌بندد که سوء استفاده جنسی توسط یکی از اعضای خانواده او رخ داده باشد. در این شرایط فرد اعتماد خود را نسبت به سایر افراد به خصوص نزدیکانش از دست می‌دهد و به شدت آسیب می‌بیند و دچار استرس و اضطراب فراوان می‌شود. زمانی که فرد متجاوز جز اقوام یا آشنایان باشد؛ پس سوء استفاده جنسی به طور مداوم تکرار شده و فرد قربانی دچار آسیب بسیار شدید خواهد شد. افراد قربانی به دلیل ترس از وقوع تنش در خانواده خود، ترجیح می‌دهند که در مورد اتفاق ناگوار پیش آمده خیلی صحبت نکنند.

    اغلب افرادی که دارای تجربه سوء استفاده جنسی هستند؛ پس از گذشت مدت زمان بسیار کوتاهی مشکلاتی چون افسردگی و اضطراب ان‌ها را به شدت تحت فشار قرار می‌دهد. بیشتر این افراد دچار اختلالات روانی و رفتاری ناخوشایندی می‌شوند که آن‌ها را بسیار تحت فشار قرار می‌دهد؛ پس پیشگیری از این عوارض و درمان تجاوز از اهمیت قابل توجهی برخوردار است.

     

    درمان پیامدهای ناشی از سوءاستفاده جنسی از کودکان و بزرگسالان

    رواندرمانی اغلب می‌تواند به طور مؤثر آسیب های ناشی از سوء استفاده جنسی را برطرف کند.

    قربانیان خشونت یاد می‌گیرند که:

    • چگونه احساسات منفی خود را شناسایی و درک کنند
    • خاطرات خود را مدیریت کنند
    • مهارت های مقابله ای را توسعه دهند
    • استراتژی های مدیریت استرس را به کار گیرند
    • اعتماد به نفس خود را بازیابند

    طرح درمانی افزایش اعتماد به نفس در پنج جلسه

    روش های رواندرمانی متمرکز بر تروما ممکن است مفید باشند. از جمله این روش ها؛ روش های درمان با پردازش شناختی و حساسیت‌زدایی از طریق حرکت چشم و پردازش مجدد است. اگر یک اختلال روانشناختی جداگانه به عنوان مکانیسم مقابله ای وجود داشته باشد، مثلا اگر نشانه هایی از اختلالات گسستگی مشاهده شد، مهم است که به طور کامل به این اختلال رسیدگی شود تا علت اصلی شناسایی شده و برطرف گردد.

    سوالالت متداول

    سوء استفاده جنسی چیست؟

    سوء استفاده جنسی به معنای مجبور کردن یک نفر به انجام رفتار جنسی است؛ در صورتی که آن فرد تمایلی به انجام این کار ندارد. این رفتار ناشایست ممکن است هم برای زنان و هم برای مردان رخ دهد و فارق جنسیتی برای تمامی افراد موضوعی تلخ و فراموش نشدنی است.

    سوء استفاده جنسی در بلند مدت چه پیامد‌های روانی به همراه دارد؟

    علائم بلند مدت در فرد قربانی شامل اضطراب، ترس و استرس است. افرادی که دچار چنین حوادث ناگواری می‌شوند تا مدت‌ها بعد دچار استرس و اضطراب شدید می‌شوند و با روبرو شدن با محیط‌ها و شرایط مشابه با آزار جنسی، علائم فیزیکی و روانی شدید و غیرطبیعی از خود نشان می‌دهند.

    رفتار جنسی سالم چه شروطی به همراه دارد؟

    رفتار جنسی سالم دارای دو شرط است. شرط اول آن که هر دو طرف با تماس یا انجام فعالیت جنسی رضایت کامل داشته باشند و اجباری برای آن‌ها صورت نگیرد. شرط دوم آن که رابطه جنسی متناسب با شرایط و موقعیتی چون مکان مناسب یا تناسب سن در طرف شکل بگیرد.

    مزاحمت جنسی چیست؟

    هر رفتاری که باعث شود یک فرد احساس ناراحتی و ناامنی در ارتباط با بدن یا جنسیت خود کند به معنای مزاحمت جنسی است. مزاحمت جنسی متعلق به زمان یا مکان خاصی نیست و ممکن است در خیابان یا حتی محیط کار هم برای بسیاری از افراد رخ دهد.

     

    لیست بهترین مشاوران فردی برای درمان پیامدهای ناشی از سو استفاده جنسی در سراسر ایران

    پزشک خوب، سامانه آنلاین رزرو اینترنتی نوبت از روانشناسان و روانپزشکان و سایر تخصص های حوزه سلامت است که به شما کمک می‌کند؛ بهترین متخصصان را در کوتاه ترین زمان و در نزدیکی محل زندگی خود پیدا کرده و وقت خود را به صورت “آنلاین” رزرو نمایید.

    پرسش و پاسخ

    پزشک خوب، نظرتان را درباره این مقاله بگویید یا سوالاتتان را بپرسید، متخصصان ما در اولین فرصت به سوالات شما پاسخ می‌دهند.

    جوان مرداد ۱, ۱۴۰۰ - ۱:۴۵ ق٫ظ

    پسرم ۱۹ سالش است فک می کنم در کودکی و نوجوانی مورد سو استفاده قرار گرفته الان فکر خودکشی زیاد داره غمگین و تا حدودی افسرده است قبول نمی کند پیش تراپیست برود میگه من به هیچ کس اعتماد ندارم حرغمو بزنم بمیرم هم این کار رو نمی کنم میشه یه پژشک خوب بهم معرفی کنید کمک و راهنمایی کند این مشگل من حل بشه واقعا ممنون میشم

    پاسخ
    Parsa اردیبهشت ۷, ۱۴۰۰ - ۱۰:۱۱ ب٫ظ

    سلام
    ممنون از مطالب بسیار ارزنده‌تون
    لطفا اگه امکانش هست میشه درمورد عوارض ناشی از تجاوز جنسی در کودکان وقتی به بزرگسالی میرسن بیشتر توضیح بدین؟ چه تاثیری توی شخصیت و لایف استایل آیندشون میذاره و چه مشکلاتی ممکنه براشون بوجود بیاد.
    بسیار سپاسگزار میشم

    پاسخ
    محمّدرضا مرداد ۱۹, ۱۳۹۹ - ۱۱:۵۷ ق٫ظ

    سلام لطفا احکام اسلام به ویژه حجابو همیشه و در همه جا رعایت نماییم.

    پاسخ
    میترا سیفان مرداد ۲۰, ۱۳۹۹ - ۹:۴۵ ق٫ظ

    با سلام،
    هر نوع دستورالعملی به جای خودش خوب و کارامده. در رابطه با سواستفاده جنسی مسئله فراتر از رعایت حجاب هست چون دلایل به وجود اومدن بسیار متنوعی داره!!

    پاسخ
    مبینا خرداد ۲۵, ۱۳۹۹ - ۹:۲۸ ب٫ظ

    امروز ۱۴ ژوئن هست و روز آگاهی از آزار و اذیت زنان و کودکان! که رسیدم به این مطلب وبلاگ شما.
    جالبه که با شیوع ویروس کرونا آمار خشونت‌های خانگی، همسر و کودک آزاری نیز افزایش داشته‌اند.

    پاسخ
    میترا سیفان خرداد ۲۶, ۱۳۹۹ - ۱۱:۳۳ ق٫ظ

    متاسفانه بله، بهترین کار، گزارش کردن خشونت و مراجعه به روانشناس است

    پاسخ
    آتنا خرداد ۲۵, ۱۳۹۹ - ۹:۲۶ ب٫ظ

    کاش در مورد تجاوز و انواع خشونت جنسی بیشتر توضیح میدادید و از مصادیق آزارهای جنسی هم میگفتید. مثل رفتارها و اعمال یا حتی حرف ها و صحبت هایی که در خیابان یا وسایل نقلیه عمومی یا حتی محل کار با افراد میشه و اغلب هم متوجه زنان هست البته هرچند ممکنه برای مردان هم باشه.

    پاسخ
    میترا سیفان خرداد ۲۶, ۱۳۹۹ - ۱۱:۳۵ ق٫ظ

    سلام
    ممنون از توجه شما، انشالله در مطلب جداگانه بهش می پردازیم.

    پاسخ
    میترا سیفان مرداد ۶, ۱۳۹۹ - ۲:۲۸ ب٫ظ

    سلام مجدد، طبق قولمون، یه مطلب اختصاصا در رابطه با خشونت جنسی هم نوشتیم.
    https://pezeshkekhoob.com/blog/sexual-abuse/

    پاسخ

    دیگر مقالات پیشنهادی پزشک خوب