تنگی نفس: درمان، علت و علائم | تنگی نفس و تپش قلب را جدی بگیرید!

توسط مهناز جلدی
این مقاله توسط مهناز جلدی ترجمه شده است.

تنگی نفس یکی از علل شایع مراجعهٔ بیماران به متخصصان قلب و عروق است. مشکلات قلبی می‌توانند در عملکرد درست ریه‌ها اختلال ایجاد کنند و باعث سخت شدن تنفس و اختلال در فعالیت‌های روزمره شوند. از آنجا که تشخیص علت تنگی نفس در مراحل اولیه می‌تواند از بروز عوارض خطرناک در آینده پیشگیری کند، در این مقاله به بررسی آن پرداخته‌ایم.

در این مقاله می‌خوانید:

  • تنگی نفس چیست؟
  • تنفس عادی چگونه است؟
  • علائم نفس تنگی کدامند؟
  • علت اختلال در تنفس چیست؟
  • ارتباط اختلال تنفس با بیماری‌های قلبی چیست؟
  • آیا نفس تنگی از علائم کرونا است؟

‌‌

تنگی نفس چیست؟

زمانی که ریه‌ها قادر نیستند به اندازهٔ کافی هوا را از محیط دریافت کنند فرد دچار نفس نفس زدن می‌شود. پزشکان به این حالت «دیس پنه» می‌گویند. تنگی نفس را باید جدی گرفت چرا که می‌تواند علت یک بیماری قلبی یا ریوی باشد.

تنفس عادی چگونه است؟

تعداد تنفس نرمال در بزرگسالان و کودکان طبق جدول زیر است. یک فرد جوان به طور متوسط ۲۰ بار در دقیقه تنفس می‌کند.

سن تعداد تنفس عادی در دقیقه
نوزاد تا ۶ هفته ۳۰ الی ۴۰
نوزاد ۶ ماهه ۲۵ الی ۴۰
کودک ۳ ساله ۲۰ الی ۳۰
کودک ۶ ساله ۱۸ الی ۲۶
کودک ۱۰ ساله ۱۷ الی ۲۳
جوانان ۱۲ الی ۱۸
سالمندان بالای ۶۵ سال ۱۲ الی ۲۸
سالمندان بالای ۸۰ سال ۱۰ الی ۳۰
جدول تعداد تنفس نرمال براساس سن

‌تنگی نفس در حین دویدن و ورزش می‌تواند امری عادی باشد، اما اگر بدون دلیل و ناگهانی دچار آن شده‌اید، بهتر است برای برای بررسی بیشتر به متخصص قلب و عروق مراجعه کنید.

علائم تنگی نفس چیست؟

وقتی دچار نفس تنگی می‌شوید اکسیژن کافی به ریه‌ها نمی‌رسد، در نتیجه دم و بازدم به راحتی انجام نمی‌شود و اصطلاحاً نفس نفس می‌زنید. علائم این بیماری عبارتند از:

  • احساس ناراحتی در قفسهٔ سینه
  • بالا رفتن سرعت و تعداد تنفس
  • احساس ناتوانی در نفس کشیدن
  • ناتوانی در تنفس عمیق

نشانه‌ها ممکن است ناگهانی ظاهر شوند یا به مدت طولانی و مداوم وجود داشته باشند. این نشانه‌ها حتی در حین استراحت یا نشستن طولانی مدت هم می‌توانند ظاهر شوند.

اگر نیاز به دریافت راهنمایی در این زمینه دارید،روی دکمه زیر کلیک کنید
لیست متخصصان قلب

تنگی نفس در حین فعالیت‌های روزمره

علت تنگی نفس چیست؟

یکی از دلایل نفس نفس زدن اضطراب است. اغلب مواقع اختلالات اضطرابی و حملات پنیک به دلیل تشابه علائم با سکتهٔ قلبی اشتباه گرفته می‌شوند. سایر علت‌های بروز این بیماری عبارتند از:

  • ارتفاع زیاد
  • اکسیژن ناکافی (مثلاً در روزهایی که هوا آلوده است برخی افراد دچار تنگی نفس می‌شوند.)
  • دمای هوای خیلی بالا یا خیلی پایین
  • تمرین ورزشی سنگین

این عوامل بیشتر به محیط اطراف مربوط هستند. اما گاهی دلیل تنفس دشوار، وجود یک بیماری در بدن خود فرد است. بیماری‌هایی که در بروز نفس تنگی نقش دارند عبارتند از:

بیماری‌های قلبی

بیماری‌های ریوی

  • سینه پهلو (پنومونی)
  • عفونت ریه
  • آب آوردن ریه
  • انسداد ریه
  • فشار خون ریوی
  • بیماری سارکوئیدوز
  • سل
  • آسم
  • آلرژی

سایر بیماری ها

  • کرونا
  • بارداری
  • فلج اعصاب صورت
  • بیماری ضعف عضلانی (Myasthenia Gravis)
  • چاقی
  • اختلالات اضطرابی
  • کم خونی
  • سندرم گیلن باره (Guillain–Barré syndrome)

دلایل تنگی نفس همراه با تپش قلب چیست؟

بسیاری از افراد ممکن است در شرایط مختلفی تپش قلب را تجربه کرده باشند. تپش قلب در بسیاری از مواقع نمی‌تواند به یک مشکل بزرگ تبدیل شود، اما اگر با علائم دیگری همراه باشد، باید برای بررسی بیشتر به پزشک مراجعه کنید. زمانی که تنگی نفس با تپش قلب همراه شود حاکی از وجود یک بیماری در بدن است. 

ازجمله دلایلی که موجب تپش قلب همراه با تنگی نفس می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: 

  • بارداری و دوران یائسگی در زنان: تپش قلب همراه با تنگی نفس در دوران بارداری و یائسگی خانم‌ها بیشتر به دلیل تغییرات هورمونی بوده، از این رو با زایمان و مصرف دارو می‌توان سطح هورمون‌ها را متعادل کرد. 
  • مشکل دریچه قلب: وظیفه اصلی و مهم دریچه قلب هدایت جریان خون بدن و کمک به پمپاژ آن است. اگر این درچیه نتواند وظیفه خود را به درستی انجام دهد به مشکلات قلبی دچار می‌شود. تنگی نفس، سرگیجه، افزایش وزن و… از دیگر علائم این بیماری هستند. 
  • بیماری عروق کرونری: اگر در رگ‌های قلب انسان پلاک ایجاد شود، این پلاک‌ها می‌توانند مانع حرکت جریان خود شوند. به همین دلیل قلب در رابطه با پمپاژ خون با مشکل مواجه می‌شود. اکسیژن و مواد مغذی کمتری وارد قلب می‌شود. همین موضوع می‌تواند باعث بروز نشانه‌های بیماری عروق کرونری در قلب شود. 
  • نارسایی قلبی: گاهی اوقات بنا بر دلایل مختلفی، قلب به درستی کار نمی‌کند و نمی‌تواند خون را به تمام اعضای بدن پمپاژ کند. از این رو می‌تواند تپش قلب شدیدی را برای فرد به همراه داشته باشد. از علائم نارسایی قلبی می‌توان به درد قفسه سینه، حالت تهوع، خستگی، تولید خلط، افزایش وزن و… اشاره کرد. 
  • بیماری دهلیز قلب: این نوع بیماری یک آریتمی قلب به شمار می‌رود که ریسک بروز سکته قلبی و مغزی را در فرد افزایش خواهد داد. درد در قفسه سینه، تنگی نفس، سبکی سر و… از دیگر علائم این بیماری هستند.  
  • مصرف دارو: مصرف دارو می‌تواند با عوارض بسیاری همراه باشد، مصرف برخی از داروها که مربوط به تیروئید و آسم است هم می‌تواند موجب تنگی نفس و تپش قلب شما شود.  
  • زندگی ناسالم: سبک زندگی ناسالم می‌تواند در بروز بیماری‌های قلبی بسیار تاثیرگذار باشد. زمانی که تغذیه درست و مناسبی نداشه باشید، به شدت سیستم ایمنی بدن و اندام‌های مختلف تحت تاثیر قرار می‌گیرند. برای داشتن یک برنامه غذایی و سبک زندگی سالم بهتر است مصرف کافئین، مشروبات الکلی، دخانیات، استرس و اضطراب را کاهش دهید. به جای آن مصرف مواد مقوی، سبزیجات، غلات را در برنامه غذایی خود قرار دهید. 
  • از دیگر بیماری‌‌هایی که می‌تواند موجب تنگی نفس و تپش قلب شود می‌تواند به فشار خون بالا و پایین، کم خونی، پرکاری تیروئید و… اشاره کرد. 

تنگی نفس قلبی چگونه است؟

قلب وظیفهٔ خون‌رسانی به سایر اعضای بدن را دارد. بدون خون‌رسانی صحیح، اکسیژن کافی به اعضای بدن نمی‌رسد و نمی‌توانند به درستی فعالیت کنند. تنگی نفس قلبی یکی از نشانه‌های وجود بیماری قلبی است. اگر به تازگی دچار سختی در تنفس شده‌اید بهتر است سریع‌تر به پزشک متخصص قلب و عروق مراجعه کنید.

در ادامه بیماری‌های قلبی را که باعث تنفس دشوار می‌شوند معرفی می‌کنیم.

۱- نارسایی قلبی

خستگی و نفس نفس زدن می‌توانند علائم بیماری «نارسایی قلبی» (نارسایی قلبی احتقانی) باشند. وقتی قلب دچار نارسایی می‌شود نمی‌تواند به خوبی خون را پمپاژ کرده و نیازهای بدن به اکسیژن را رفع کند. ورم قوزک پا، ساق پا و آب آوردن شکم سایر علائم این بیماری قلبی هستند.

در مراحل اولیهٔ نارسایی قلبی فرد در حین ورزش کردن، راه رفتن یا لباس پوشیدن دچار نفس تنگی می‌شود. با ضعیف‌تر شدن قلب فرد حتی در حین دراز کشیدن و استراحت هم نفس کم می‌آورد.

‌(در مطلب «نارسایی قلبی چیست؟» دربارهٔ این بیماری بیشتر نوشته ایم.)

۲- تاکی کاردی

در تاکی کاردی یا ضربان قلب بالا (بیش از ۱۰۰ بار در دقیقه برای یک فرد بزرگسال) قلب سریع‌تر از حالت نرمال می‌زند. این بیماری می‌تواند باعث نفس کم آوردن فرد بیمار شود.

۳- آب آوردن ریه (ادم ریه)

وقتی مایع اضافی در بافت‌های ریه جمع می‌شود، تنفس دشوار می‌شود. یکی از علت‌های آب آوردن ریه و سخت شدن تنفس بیماری‌های قلبی است. وقتی قلب نمی‌تواند تمام خونی را که از ریه پس گرفته است به بیرون پمپاژ کند، فشار داخلی قلب زیاد شده و مایع را به درون بافت ریه‌ها پس می‌زند.

اگر تنفستان با خوابیدن دشوارتر شد، احساس خفگی کردید، رنگ پوستتان به آبی یا طوسی تغییر کرد یا ضربان قلبتان تند و غیرطبیعی شد سریع با اورژانس تماس بگیرید.

۴- کاردیومیوپاتی (بیماری التهاب عضلهٔ قلب)

کاردیومیوپاتی (Cardiomyopathy) باعث می‌شود عضلهٔ قلب نتواند به راحتی خون را پمپاژ کرده و به سایر اعضای بدن برساند. حملهٔ قلبی، دیابت، فشار خون بالا، اضافه وزن و زیاده‌روی در مصرف الکل از عوامل بروز این بیماری هستند.

تنفس دشوار در حین فعالیت و استراحت در مراحل پیشرفتهٔ این بیماری ظاهر می‌شوند. سرفه در وضعیت خوابیده، سرگیجه، ورم پا، تپش قلب و درد قفسهٔ سینه سایر نشانه‌های این بیماری هستند.

| بیشتر بخوانید: بیماری‌های قلبی و انواع آن‌ها (علائم، درمان و پیشگیری) |

عوامل خطر تنگی نفس کدامند؟

احتمال بروز نفس تنگی در برخی افراد بیش از سایرین است. اگر جزو یکی از دسته‌های زیر هستید باید علائم این بیماری را بیشتر جدی بگیرید:

  • دچار ضعف عضلات (به خصوص عضلات درگیر در تنفس مثل دیافراگم) هستید.
  • دچار بیماری قلبی ریوی هستید.
  • هموگلبین خونتان پایین است.
  • سیگاری هستید.
  • در محیطی با هوای آلوده زندگی می‌کنید.

چه زمانی برای تنگی نفس به پزشک مراجعه کنیم؟

نفس نفس زدن می‌تواند علامت وجود یک بیماری قلبی یا ریوی جدی باشد. بنابراین از کنار آن نباید به سادگی گذشت. اگر یک یا چند تا از نشانه‌های خطر زیر را همراه با اختلال در تنفس در خود مشاهده می‌کنید، برای بررسی بیشتر به پزشک متخصص مراجعه کنید.

  • احساس نفس تنگی که بعد از استراحت هم از بین نمی‌رود.
  • ورم پا
  • سرفه، تب بالا و لرز
  • خس خس سینه
  • کبودی نوک انگشتان و لب‌ها
  • بدتر شدن تنگی نفس بعد از استفاده از اسپری اکسیژن
  • تنگی نفس هنگام دراز کشیدن
  • احساس درد یا فشار در قفسهٔ سینه (درد یا فشاری را که ناشی از بیماری قلبی است «آنژین» می‌نامند و نیاز به پیگیری سریع دارد.)
  • حالت تهوع
  • از حال رفتن

اگر نیاز به دریافت راهنمایی در این زمینه دارید،روی دکمه زیر کلیک کنید
لیست متخصصان قلب

تشخیص تنگی نفس

پزشک برای تشخیص نفس تنگی و علت آن تعدادی آزمایش انجام می‌دهد. این آزمایش‌ها عبارتند از:

  • عکسبرداری از قفسهٔ سینه

تصویر رادیولوژی از قفسهٔ سینه می‌تواند وجود عفونت در ریه‌ها یا بعضی بیماری‌های قلب و ریه را نشان دهد.

عکسبرداری از قفسهٔ سینه برای تشخیص علت تنگی نفس

  • تست اکسیژن (پالس اکسی متری)

پزشک برای اندازه‌گیری سطح اکسیژن خون از دستگاه کوچکی که روی انگشتان دست قرار می‌گیرد استفاده می‌کند.

  • نوار قلب یا EKG

‌تست نوار قلب برای بررسی قلب و گردش خون به پزشک کمک می‌کند.

  • آزمایش خون

آزمایش خون می‌تواند پزشک را در تشخیص علت تنگی نفس یاری کند. کم‌خونی و نارسایی قلبی بیماری‌هایی هستند که با آزمایش خون می‌توان تشخیص اولیهٔ آن‌ها را انجام داد.

  • تست ریه (اسپیرومتری)

تست ریه یا اسپیرومتری برای تعیین میزان عملکرد ریه و تشخیص بیماری‌های ریوی مثل آسم انجام می‌شود.

ایا تنگی نفس قابل درمان است؟

برای درمان این بیماری ابتدا باید علت آن مشخص شود. پزشک متخصص با بررسی دقیق قلب و ریه، انجام آزمایش‌های اختصاصی و بررسی پروندهٔ پزشکی شما می‌تواند دربارهٔ شیوهٔ درمان اظهار نظر کند. برای مثال اگر علت آن کم‌خونی باشد، پزشک برای شما قرص آهن تجویز می‌کند تا سطح آهن خون بالا بیاید.

تغییر سبک زندگی، اصلاح رژیم غذایی، کاهش وزن و ورزش کردن (با اجازهٔ پزشک معالج) می‌تواند علائم تنگی نفس را کاهش دهد.

همچنین تنگی نفس در افراد سیگاری بیش از سایرین دیده می‌شود و خطرناک‌تر است؛ بنابراین ترک سیگار، دوری از افراد سیگاری و محیط‌هایی که هوای آلوده دارند می‌تواند در درمان سریع‌تر نفس تنگی موثر باشد.

درمان تنگی نفس و تپش قلب در منزل

درمان تنگی نفس در خانه زمانی امکان‌پذیر خواهد بود که این مشکل به یک بیمار حاد و شدید تبدیل نشود. در صورت شدید شدن بیماری، بهتر است برای درمان جدی‌تر به پزشک مراجعه کنید.
اما ازجمله راه‌های درمان تنگی نفس در خانه می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • استفاده از پنکه: پنکه می‌تواند به جریان دم و بازدم و عبور هوا کمک بسیاری کند. در زمان دم، پنکه کمک می‌کند تا جریان هوای بیشتری وارد بدن شما شود. 
  • استنشاق بخار: استفاده از دستگاه بخور به همراه عصاره‌های مختلف، می‌تواند درمان کننده بیماری تنگی نفس در افراد باشد. تنها استفاده از چند قطره عصاره نعناع و اکالیپتوس می‌تواند به بهبود تنگی نفس و آسم کمک بسیاری کند. 
  • تغییر سبک زندگی: تغییر در سبک و شیوه زندگی می‌تواند کمک بسیاری در بهبود بیماری‌های جسمی و روانی داشته باشد. ورزش روزانه و روتین، داشتن تناسب اندام، داشتن روحیه شاد و قوی، مصرف غذاهای مقوی و تقویت کننده و… همگی بر سیستم ایمنی بدن و بهبود بیماری‌‌ها تاثیرگذار هستند. 
  • نوشیدن قهوه: کافئین موجود در قهوه می‌تواند علاوه بر اینکه خستگی عضلات را از بین ببرد، به درمان آسم و تنگی نفس کمک بسیاری کند. البته باید مصرف این نوشیدنی را کنترل کنید، مصرف بیش از حد آن می‌تواند موجب آسیب بیشتری به قلب و عروق شود. 
  • خوردن زنجبیل: دمنوش زنجبیل همراه با عسل می‌تواند یکی از بهترین دمنوش‌های طبیعی برای درمان تنگی نفس و آسم باشد. این دمنوش می‌تواند عفونت موجود در دستگاه تنفس را درمان کند.  
  • نفس عمیق: نفس عمیق و دم و بازدم می‌تواند به بهبود عملکرد مغز کمک بسیاری کند. سعی کنید برای سلامتی و بهبود عملکرد قلب و عروق خود این تمرین را روزانه ۵ تا ۱۰ دقیقه تکرار کنید. 

نشانه‌ها و علائمی چون احساس درد شدید در قفسه سینه، سردرد و سرگیجه، سبکی سر، گیجی و منگی و… حاکی از وجود یک بیماری در بدن شماست. این علائم نشان دهنده عملکرد نامنظم سیستم قلبی و عروقی بدن است، این نشانه‌ها می‌تواند دلیل ضربان قلب نامنظم فرد در نوار قلب باشد. آریتمی قلبی به خودی خود نمی‌تواند یک عامل خطرساز برای فرد باشد اما باید برای درمان آن و بهبود عملکرد سیستم قلبی و عروقی اقدام کنید. مراجعه به پزشک متخصص در این زمینه می‌تواند یکی از بهترین گزینه‌ها باشد. 

اما در رابطه با بیماری تنگی نفس، وجود تنگی نفس هم در فرد می‌تواند یک عامل هشدار دهنده باشد. بسیاری از بیماری‌ها چون آسم، کرونا، بیماری‌های ریه، نارسایی قلبی و… با تنگی نفس خود را نمایان می‌کنند. اگر تنگی نفس تا جایی ادامه پیدا کند که در حالت عادی تنفس عمیق و تنفس معمولی را برای شما سخت کند باید به پزشک مراجعه کنید. 

درمان تپش قلب و تنگی نفس

تپش قلب و تنگی نفس می‌تواند کل سیستم بدن را تحت تاثیر قرار دهد. از این رو بهتر است در صورت بروز هرکدام از این علائم برای درمان به پزشک مراجعه کنید. پزشک ابتدا سعی می‌کند تا با بررسی جسمی و انجام آزمایشات مختلف ریشه اصلی آن را پیدا کند، پزشک ابتدا درمان دارویی را آغاز می‌کند. در صورتی که نتواند با دارو مشکل را حل کند، باید از عمل‌های جراحی استفاده کند.

ایا تنگی نفس از علائم کرونا است؟

یکی از علائم شایع بیماری کووید – ۱۹، تنفس دشوار است. تب بالا، خستگی و سرفه سایر علائم شایع این بیماری هستند. زمانی که ویروس کرونا وارد بدن می‌شود، سیستم ایمنی بدن برای مبارزه با آن وارد می‌شود. در نهایت سلول‌های مرده باقی‌مانده در ریه‌ها جمع شده و در فرایند اکسیژن‌رسانی ریه‌ها اختلال ایجاد می‌شود.

اما به خاطر داشته باشید که عوامل زیادی می‌توانند باعث نفس تنگی شوند. بروز این علامت را تا زمانی که همراه با تب، سرفه و بدن درد نباشد نمی‌توان به طور قطع به کرونا نسبت داد. بنابراین اگر تنگی نفس دارید بهتر است آن را جدی بگیرید و برای بررسی دقیق‌تر علت آن به پزشک مراجعه کنید.

منابع:

American Lung Association

Medical News Today

WebMD

Healthline


تشخیص به موقع علت تنگی نفس و درمان آن در پیشگیری از بروز عوارض خطرناک بسیار مهم است. با رزرو اینترنتی نوبت از پزشکان متخصص قلب و عروق پزشک خوب، می‌توانید به موقع از وضعیت سلامتی خود آگاه شوید.

 

دیگر مقالات پیشنهادی پزشک خوب