رویکرد TA چیست؟ | نظریه تحلیل ارتباط محاوره‌ای اریک برن

توسط نغمه عثمانپور
این مقاله توسط نغمه عثمانپور ترجمه شده است.

همه ما در زندگی مشکلات ارتباطی را تجربه می‎کنیم. گاهی اوقات یک مکالمه معمولی و کاملا خونسردانه را تجربه می‎‌کنید، گاهی هم به بحث و جدل با شخص مقابل می‌پردازید. تحلیل تراکنشی (ارتباط متقابل) به طور گسترده‌ای به عنوان روانشناسی مدرن شناخته شده است و می‎‌توان گفت یکی از در دسترس‌‎ترین تئوری‌های روانشناسی در دنیای امروز است. به زبان ساده، این رویکرد برای تغییر و رشد ویژگی‏های شخصیتی طراحی شده است. رویکرد TA یک روش درمانی اساسی کمک به افراد برای رسیدن به تمام اهداف زندگی را دنبال می‌کند. در این مقاله به بررسی این رویکرد می‎‌پردازیم.

فهرست مطالب
  • رویکرد TA

    تحلیل تراکنشی (Transactional Analysis) یک نظریه روانشناختی است که در سال ۱۹۵۰ توسط روانشناس معروف اریک برن بوجود آمد. TA یکی از موثرترین روش‌‎ها برای بهبود ارتباطات درون فردی و بین فردی است. این رویکرد به بررسی تعاملات و روابط فرد می‌‎پردازد. برن با الهام از نظریه‎‌های شخصیت زیگموند فروید، آن‎‌ها را با مشاهدات خود از تعاملات انسانی به منظور توسعه رویکرد TA ترکیب کرد.

    در طول رواندرمانی، درمانگر مستقیماً روی رفتارهای حل مسئله کار خواهد کرد، در حالی که به بیماران کمک می‎‌کند تا ابزارهای روزمره را برای یافتن راه‎‌حل‎های سازنده و خلاق ایجاد کنند. هدف نهایی این است که اطمینان حاصل شود بیماران به طور کامل استقلال زندگی خود را به دست می‌‎آورند. اریک برن این استقلال را به عنوان بازیابی سه ظرفیت حیاتی انسانی، خودانگیختگی، آگاهی و صمیمیت تعریف می‌کند.

     

    مطلب بیشتر: روانشناسی مثبت‌گرا چیست؟ چرا روانشناسی مثبت‌گرا مهم است؟

     

    رویکرد TA چگونه عمل می‌‎کند؟

    رویکرد تحلیل رفتار متقابل یک نوع گفتار درمانی است. جلسات رواندرمانی برای بررسی شخصیت یک فرد و چگونگی شکل گیری شخصیت براساس تجربه به ویژه رفتارهایی که در کودکی شکل گرفته و ریشه در کودکی فرد دارد، طراحی شده است. این امر از طریق پرسشگری ماهرانه و استفاده از مدل‌‎ها، تکنیک‌‏ها و ابزارهای مختلف میسر می‎‌شود.

    جلسات مشاوره می‎‌تواند به صورت مشاوره فردی، مشاوره خانوادگی و مشاوره گروهی انجام شود. اگرچه معمولاً به عنوان یک رویکرد مختصر و متمرکز بر راه حل شناخته می‌‎شود، اما تجزیه و تحلیل رفتار متقابل نیز می‌‎تواند به عنوان یک درمان موثر و طولانی مدت و عمیق استفاده شود.

    در مشاوره، TA درمانی چند کاربردی است. زیرا می‎‌تواند برای طیف وسیعی از درمان‎‌ها از جمله درمان‎‌های انسان‎گرا، تلفیقی و روان پویایی (سایکودینامیک) مورد استفاده قرار گیرد. جو این نوع رواندرمانی جوی غیرقضاوتی، مطمئن و محترمانه است. اطمینان از ایجاد رابطه مثبت بین درمانگر و بیمار به منظور ارائه راهکاری مناسب برای روابط فردی شخص است.

    در این نوع رویکرد، درمانگر به طور مشترک با فرد کار می‎‌کند. رواندرمانگر و بیمار، هردو آنچه را که در ارتباطات بیمار اختلال ایجاد کرده شناسایی می‎‌کنند تا الگوهای تکراری را که پتانسیل فرد را محدود می‎‌کند تغییر دهند.

     

    مفاهیم کلیدی رویکرد TA

    در زیر به بررسی برخی از مفاهیم اصلی رویکرد TA که یک درمانگر در رواندرمانی از آن استفاده می‌‎کند اشاره می‎‌کنیم:

    حالت‎های ایگو یا نفسانی:

    حالت‏های نفسانی به سه قسمت اصلی شخصیت فرد اشاره می‎‌کنند. هریک از از این سه قسمت بیانگر یک سیستم کلی فکری، احساسی و رفتاری است.

    حالت‏های نفسانی شامل:

     والد:ریشه در گذشته؛ مجموعه‌‎ای از افکار، احساسات و رفتارهایی که از والدین و افراد مهم دیگر آموخته‎‌ایم. این قسمت از شخصیت ما می‌‎تواند حمایت کننده و حیاتی باشد.

    بالغ:ریشه در زمان حال فرد دارد؛ آن بخش از شخصیت ما که با منطق و استدلال سروکار دارد. این حالت مربوط به پاسخ‎‌های مستقیم (اینجا و اکنون) است.

    کودک: ریشه در گذشته؛ مجموعه‌‎ای از افکار، احساسات و رفتارهایی که از دوران کودکی آموخته‌‎ایم. این رفتارها و احساسات می‎‌توانند ذاتی و طبیعی باشند یا تحت تربیت و آموزش والدین آن‌‏ها را کسب کرده باشیم.

    حالت‎های نفسانی ما تعیین کننده نوع معرفی خودمان در محیط است و اینکه چگونه ما خودمان را معرفی خواهیم کرد، با دیگران ارتباط برقرار خواهیم کرد و یا یک رابطه را شکل خواهیم داد. سادگی مفاهیم استفاده شده در این رویکرد، مدل را بسیار در دسترس قرار می‌دهد.

    متیو رابینسون، روانشناس و رواندرمانگر می‌گوید: زیبایی این مدل این است که افراد به صورت شهودی خیلی سریع مفاهیم را متوجه می‎‌شوند و به طور دقیق در مورد حالت نفسانی که در زمان‌های معینی داشته‌اند، بحث می‌کنند.

     

    اسکریپت‌‎های ناخودآگاه

    درمانگران TA  این قضیه را بررسی کرده‌اند که همه ما به جای زندگی برنامه‎‌ریزی شده، پتانسیل دستیابی به زندگی ایده‌آل را داریم. با این حال‎، گاهی اوقات این پتانسیل توسط الگوهای تکراری یا (اسکریپت‎‌های ناخودآگاه) که ناشی از تصمیمات و آموزه‎‌های دوران کودکی است محدود می‎‌شود. درمانگران TA از تئوری اسکریپت برای شناسایی اسکریپت‌‎های ناخودآگاه استفاده می‎‌کنند. این مورد با استفاده از حالت نفسانی مورد تجزیه و تحلیل قرار می‎‌گیرد. و شناسایی آن‌ها برای کمک به مراجعان در درک چگونگی تأثیر برخی از تاییدها و ممنوعیت‎‌هایی که از کودکی دریافت کرده‌‎اند بر زندگی آن‎‌ها و نحوه برقراری ارتباط آن‌‎ها بسیار مهم است. این اسکریپت‎‌های ناخودآگاه غالباً به صورت الگوهای تکراری رفتار، افکار و احساسات وجود دارند. این خصوصیات حاکی از آن است که حالت نفسانی کودک بسیار طاقت فرسا و غالب بوده و سایر قسمتهای شخصیت فرد را لکه ‎دار می‌‎کند.

     

    رفتار متقابل

    زمانی که افراد با یکدیگر ارتباط برقرار می‌‎کنند، حالت‎‌های نفسانی و ایگوی آن‎‌ها برای برقراری رابطه و ارتباط با هم تعامل دارند. اگر حالت‌‎های نفسانی به روشی سالم با هم تعامل داشته باشند، برقراری ارتباط در این صورت سالم‎تر خواهد بود. اما گاهی اوقات حالت‎‌های نفسانی می‎‌توانند ناسالم باشند و همدیگر را آلوده کنند و یک نگاه تحریف شده به جهان ایجاد کنند. رفتارهای متقابل را می‌توان به صورت سرراست، متقاطع یا پنهان طبقه بندی کرد و درک این طبقه بندی، کلید حل تعارضات است.

     

    نوازش

    نوازش، واحد بنیادین برای شکل‎‌گیری و سنجش تعامل اجتماعی است. نوازش به تعارف، پذیرش و شناخت اشاره دارد که در نحوه زندگی افراد تاثیر گذار است. TA درمانی تشخیص می‎‌دهد که پیشرفت‎‌ها و تشویق‌‎های دوران کودکی باعث ایجاد انگیزه در فرد می‎‌شود. و اگر این الگوها ناکارامد بود به احتمال زیاد با افزایش سن ما الگوهای ناکارآمد زندگی را اتخاذ می‎‌کردیم.

     

    صمیمیت

    یکی دیگر از انگیره‎‌های سنجش تعامل اجتماعی، انگیزه است. همانند نوازش، اگر صمیمیتی که کودک در کودکی دریافت می‎‌کند کافی نباشد، می‌‎تواند منجر به مشکل شود.  کودکان ممکن است یاد بگیرند که این نوع صمیمیت بهترین کاری است که او می‎‌تواند برای رفع نیازهای اساسی و برقراری ارتباط با دیگران انجام دهد. این امر می‌‎تواند منجر به ایجاد الگوهای تکراری رفتاری شود که می‎‌توانند توانایی بالقوه فرد را با مشکل روبرو کنند.

     

    تصمیم‌گیری مجدد

    این امر به توانایی یک فرد در “تصمیم گیری مجدد” و ایجاد تغییر در برخی تصمیمات که از کودکی گرفته شده است اشاره دارد ( آن‌هایی که از اسکریپت‎‌های ناخودآگاه ناشی می‎‌شوند.) تصمیم گیری مجدد منعکس کننده فرضیه TA درمانی است که افراد توانایی و پتانسیل زندگی ایده‌آلشان را دارند. این قدرت پس از تصمیم گیری مجدد در حالی که مراجع در حالت کودک خود حالت نفسانی کودک است، آزاد می‌شود. در نهایت، درمانگران مراجع را تشویق می‎‌کنند تا اعتقادات فعلی خود و نحوه استفاده از اسکریپت زندگی آن‎‌ها را به چالش بکشند. این امر به آن‏‌ها کمک می‎‌کند تا جهت و الگوهای زندگی خود را برای خود بهتر درک کنند و این آگاهی می‎‌تواند به آ‎ن‎‌ها در تصمیم گیری برای تغییر رفتار کمک کند.

    مطلب بیشتر: روانشناسی بالینی چیست؟ روانشناس بالینی به چه کسی گفته می‎ شود؟

     

    رویکرد تحلیل رفتار متقابل برای چه کسانی مفید است؟

    رویکرد تحلیل رفتار متقابل برای تقویت ویژگی‌های شخصیتی و تغییر الگوهای منفی است. رویکرد TA فرصتی را برای توسعه انواع مهارت‎‌هایی که می‎‌تواند در تمام زمینه‎‌های زندگی موثر باشد، فراهم کند. این روش درمانی برای حل بسیاری از مشکلات موثر است.  TA با موفقیت در طیف وسیعی از محیط‎‌های خارج از مشاوره اعمال شده است، از جمله آموزش سازمانی و مشاوره، تربیت کودکان و ​​آموزش و مربیگری.

    اساسا، رویکرد تحلیل رفتار در هر زمینه‏‌ای که نیاز به درک افراد، ارتباطات و روابط بین شخصی باشد قابل استفاده است. در نتیجه، در مواردی که حل اختلافات، سردرگمی یا فقدان چیزی وجود دارد، این رویکرد بسیار مفید است. استفاده از این رویکرد برای حل مشکلات مربوط به روابط و زوجین، بین خانواده‌‎ها و دوستان بسیار موثر است. به نظر بسیاری از افراد،  TA درمانی بسیار جذاب است زیرا باعث ایجاد رابطه مثبت و برابر بین مراجع و درمانگر می‌شود، در این روش مراجع تشویق می‎شود تا بر تعهد خود برای تغییر تمرکز کند. برن اعتقاد داشت که همه توانایی تصمیم گیری درمورد آنچه را که برای زندگی خود می‎‌خواهند دارند و این درمان به مراجعین کمک می‎‌کند تا ارزش خود را تشخیص دهند و برای رسیدن به این اهداف تلاش کنند.

    منبع

    counselling-directory


    در صورت نیاز می‌توانید با مراجعه به سایت پزشک خوب از بهترین روانشناسان در ایران نوبت بگیرید.

    لیست روانشناسان

    دیگر مقالات پیشنهادی پزشک خوب